Nghi thức
Đoàn rước vào nhà thờ: ai đi trước, ai đi sau?
Nội dung bài
Đây là đoạn ai cũng nhìn thấy nhưng hiếm khi được nói trước là mình phải đứng ở đâu, nên hôm dợt lễ mới cuống. Bản văn hướng dẫn của Hội đồng Giám mục có mô tả thứ tự đoàn rước, và thứ tự ấy khác với cảnh quen thuộc trong phim phương Tây ở một điểm quan trọng: đôi hôn phối đi cùng nhau, sau vị chủ sự.
Hướng dẫn Mục vụ Thánh nhạc số 213 mô tả rõ: đoàn rước đi từ cửa nhà thờ tới bàn thờ với người giúp lễ đi trước, theo sau là linh mục, rồi đến những người sắp kết hôn — và đang khi ấy hát Ca Nhập lễ. Nghĩa là đôi hôn phối tiến vào cùng nhau, sau vị chủ sự. Cảnh chú rể đứng chờ để cha ruột dắt cô dâu đi lên là tập tục, không phải thứ tự trong sách.
Bản văn nói gì
Đây là một trong ít đoạn của lễ cưới được mô tả bằng chữ, nên không phải đoán:
Số 213 — Đoàn rước đi từ cửa nhà thờ tới bàn thờ với người giúp lễ đi trước, theo sau là linh mục rồi đến những người sắp kết hôn. Đang khi ấy hát Ca Nhập lễ.
Ba vị trí, theo đúng thứ tự ấy:
| Thứ tự | Ai | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1 | Người giúp lễ | Có nơi đi kèm thánh giá và nến |
| 2 | Linh mục chủ sự | Vị chủ tế của buổi lễ |
| 3 | Hai người sắp kết hôn | Đi cùng nhau, không tách ra |
Ngay sau đó, cùng số 213 mở thêm một cửa: tuỳ theo phong tục địa phương, họ hàng và hai người làm chứng có thể tháp tùng đôi hôn phối cách long trọng.
Vì sao hai bạn đi cùng nhau
Chi tiết này không phải sắp xếp cho đẹp đội hình. Nó khớp với điều cốt lõi của bí tích: chính hai người trao hôn phối cho nhau, còn linh mục có mặt để hỏi và nhận sự ưng thuận nhân danh Hội Thánh. Chuyện này nói kỹ ở bài cha có tuyên bố hai con là vợ chồng không.
Hai người cùng bước vào, cùng tiến lên, rồi cùng nói lời ưng thuận — mạch ấy thẳng từ đầu tới cuối.
Vậy cảnh trong phim sai à
Không sai, nhưng nó là thứ khác. Cảnh cha ruột dắt cô dâu đi giữa lối, chú rể đứng chờ trên cung thánh, là tập tục đám cưới của người Anh và người Mỹ, đi vào Việt Nam qua phim ảnh và tiệc cưới.
Điều 1119 Bộ Giáo luật nói phải giữ các nghi thức đã quy định trong các sách phụng vụ được Hội Thánh phê chuẩn, hoặc đã thành tập tục hợp pháp. Vế sau chính là chỗ nhiều giáo xứ Việt Nam dựa vào khi vẫn để cha ruột dắt cô dâu — và số 213 cũng đã nhắc tới phong tục địa phương.
Đây là chuyện thuộc phụng vụ trong nhà thờ, nên người sắp xếp là cha xứ nơi bạn cử hành. Có nơi giữ đúng thứ tự trong sách, có nơi theo nếp quen của giáo họ. Hỏi một câu trong buổi gặp là xong, đừng để tới hôm dợt lễ mới biết mình phải đứng khác với hình dung.
Những người còn lại đứng đâu
- Hai người làm chứng. Bản văn cho phép tháp tùng cách long trọng. Vai trò thật của họ diễn ra sau đó — xem người làm chứng là ai, cần mấy người.
- Phù dâu, phù rể. Đây là vai trò xã hội chứ không phải vai trò phụng vụ, nên vị trí do giáo xứ sắp. Việc của họ trong ngày cưới nằm ở bài phù dâu phù rể là gì, làm gì.
- Hai bên gia đình. Thường vào chỗ trước, ngồi hàng ghế đầu. Khách dự thì xem đi dự lễ cưới Công giáo cần biết gì.
Hát gì trong lúc ấy
Ca Nhập lễ — cùng số 213 nói vậy. Nếu hai bạn cưới ngoài Thánh lễ, số 214 nói phụng vụ nên bắt đầu bằng một bài hát hoặc tiếng nhạc cụ đơn tấu hay hoà tấu.
Bài cụ thể thì phải đưa ca trưởng và cha xứ duyệt trước, vì không phải bài nào cũng hát được trong nhà thờ — xem chọn thánh ca lễ cưới.
Việc nên làm
- Hỏi thứ tự ngay buổi gặp đầu, cùng lúc hỏi giờ lễ và quy định quay chụp. Số 209 còn nói người phụ trách ca hát và cha xứ nên giúp đôi hôn phối hiểu và tham gia vào chương trình hôn lễ của mình — nghĩa là hỏi là đúng vai, không phải làm phiền.
- Đi dợt lễ. Mười phút đi thử đáng giá hơn mọi hình dung.
- Báo trước cho ekip quay chụp. Đoàn rước là đoạn máy phải đứng đúng chỗ ngay từ đầu, không quay lại được.
Nội dung trên dẫn Hướng dẫn Mục vụ Thánh nhạc của Uỷ ban Thánh nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, bản cập nhật tháng 12-2022, và Bộ Giáo luật 1983 bản trên trang Toà Thánh. Cách tổ chức đoàn rước cụ thể do từng giáo xứ sắp xếp theo phong tục địa phương — xin hỏi thẳng nơi bạn cử hành.
- Uỷ ban Thánh nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, Hướng dẫn Mục vụ Thánh nhạc, bản cập nhật tháng 12-2022, số 213 — nếu cử hành Nghi thức Hôn phối trong Thánh lễ thì việc ca hát phải tuân theo những quy luật đã ghi trong sách Nghi thức Hôn phối; đoàn rước đi từ cửa nhà thờ tới bàn thờ với người giúp lễ đi trước, theo sau là linh mục rồi đến những người sắp kết hôn, và đang khi ấy hát Ca Nhập lễ (hdgmvietnam.com)
- Hướng dẫn Mục vụ Thánh nhạc, số 213 — tuỳ theo phong tục địa phương, họ hàng và hai người làm chứng có thể tháp tùng đôi hôn phối cách long trọng
- Hướng dẫn Mục vụ Thánh nhạc, số 214 — khi cử hành Bí tích Hôn phối ngoài Thánh lễ, phụng vụ nên bắt đầu bằng một bài hát hoặc tiếng nhạc cụ đơn tấu hay hoà tấu; tuỳ phong tục địa phương và văn hoá gia đình, sau khi trao nhẫn cưới chú rể mở tấm voan che mặt cô dâu và đang khi đó có thể hát một bài ca
- Hướng dẫn Mục vụ Thánh nhạc, số 209 — cả những người phụ trách ca hát và các cha xứ nên hết sức nỗ lực giúp đôi hôn phối hiểu và tham gia vào chương trình hôn lễ của họ
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1119 — ngoài trường hợp khẩn thiết, trong việc cử hành hôn phối phải giữ các nghi thức đã được quy định trong các sách phụng vụ được Hội Thánh phê chuẩn, hoặc đã thành tập tục hợp pháp (vatican.va/archive/cod-iuris-canonici)