Nghi thức
Cưới ngoài Thánh lễ là gì, khác lễ cưới trong Thánh lễ chỗ nào?
Nội dung bài
Bộ Giáo luật cho phép cử hành hôn phối cả trong lẫn ngoài Thánh lễ. Với đôi mà một bên chưa rửa tội, luật chung định cử hành ngoài Thánh lễ: vẫn có Phụng vụ Lời Chúa, bài giảng, trao nhẫn và lời chúc hôn, chỉ không có phần Phụng vụ Thánh Thể. Lý do là để không nhấn mạnh sự khác biệt tôn giáo ngay trong ngày cưới, chứ không phải hình phạt. Hôn phối cử hành cách này vẫn thành sự và vẫn được ghi vào sổ hôn phối như mọi trường hợp khác.
Rất nhiều đôi nghe cha xứ nói lễ của hai con sẽ cử hành ngoài Thánh lễ rồi hoang mang: có phải mình bị đối xử khác không, có phải cưới như vậy là không trọn vẹn không. Câu trả lời ngắn: không. Hôn phối cử hành ngoài Thánh lễ vẫn thành sự, vẫn là bí tích, và vẫn được ghi vào sổ hôn phối như mọi trường hợp khác.
Điều làm nên hôn phối là sự ưng thuận của hai người, bày tỏ trước mặt vị chứng hôn có thẩm quyền và hai người làm chứng (điều 1108 §1). Thánh lễ là khung cảnh cử hành, không phải điều kiện thành sự. Với đôi mà một bên chưa rửa tội, luật chung định cử hành ngoài Thánh lễ — và lý do không phải là hình phạt.
Hai cách cử hành, cùng một bí tích
Sách Nghi thức Cử hành Hôn nhân có sẵn hai cách: cử hành trong Thánh lễ, và cử hành ngoài Thánh lễ. Cả hai đều là nghi thức chính thức của Hội Thánh, không có cách nào là bản rút gọn hay bản dự phòng của cách kia.
Người Việt xưa quen phân biệt bằng hai chữ dân gian: phép cưới cho lễ có Thánh lễ, và phép giao cho trường hợp chỉ có nghi thức hôn phối. Hai chữ ấy còn nghe hằng ngày ở nhiều xứ đạo, nhưng cần biết rằng cách hiểu đằng sau chúng đã thay đổi nhiều so với thời chúng ra đời.
Ngoài Thánh lễ thì buổi lễ có những gì
Đây là chỗ hiểu lầm lớn nhất. Nhiều người tưởng cưới ngoài Thánh lễ nghĩa là chỉ ký giấy rồi về. Thực tế buổi lễ vẫn là một cử hành phụng vụ đầy đủ:
| Phần | Có trong lễ ngoài Thánh lễ? |
|---|---|
| Nghênh đón đôi hôn phối | ✅ |
| Phụng vụ Lời Chúa — bài đọc, đáp ca, Tin Mừng | ✅ |
| Bài giảng | ✅ |
| Thẩm vấn về sự tự do và ý định | ✅ |
| Trao đổi sự ưng thuận | ✅ |
| Làm phép và trao nhẫn | ✅ |
| Lời nguyện chúc hôn | ✅ |
| Lời nguyện chung, phép lành cuối lễ | ✅ |
| Phụng vụ Thánh Thể | ❌ — đây là phần duy nhất không có |
Nói cách khác, phần trung tâm của bí tích — sự ưng thuận — nằm nguyên vẹn ở đó. Xem thêm trình tự đầy đủ của lễ cưới để đối chiếu hai cách.
Vì sao đôi khác đạo thường cử hành ngoài Thánh lễ
Đây là câu hỏi ít nơi trả lời tử tế, và câu trả lời thì đáng biết.
Theo luật chung, nghi thức hôn nhân khác đạo được cử hành ngoài Thánh lễ. Văn bản Quy định cử hành Nghi thức Hôn Phối trường hợp hôn nhân khác đạo của Toà Tổng Giám mục Sài Gòn, ký ngày 20/12/2015, nêu thẳng ba điều:
Thứ nhất, đây không phải hình phạt. Văn bản viết rõ rằng Giáo hội đã không còn xem việc kết hôn khác đạo là việc cần hết sức ngăn cản, và không thể giải thích rằng Giáo Hội không cử hành Thánh lễ cho đôi hôn phối này vì muốn phạt họ.
Thứ hai, lý do nằm ở bản chất Thánh lễ. Thánh lễ là mầu nhiệm hiệp thông, và theo truyền thống phụng vụ, phần Phụng vụ Thánh Thể không dành cho người ngoài Công giáo tham dự.
Thứ ba — và đây là lý do đẹp nhất — theo tinh thần Tự sắc Matrimonia Mixta và sách Nghi thức Cử hành Hôn nhân, mục đích chính là tránh nhấn mạnh sự bất hiệp nhất về tôn giáo của hai người ngay trong chính ngày cưới. Nghĩa là quy định ấy sinh ra để bảo vệ ngày cưới của bạn, chứ không phải để đánh dấu nó.
Có một hệ quả thực tế đi kèm: nếu cử hành trong Thánh lễ, người ngoài Công giáo và cả họ hàng bên ấy sẽ ngồi suốt phần Phụng vụ Thánh Thể mà không rước lễ được, giữa một nhà thờ đông người đang lên rước. Cử hành ngoài Thánh lễ tránh được đúng cảnh ấy.
Cưới ở đâu — điều 1118 nói gì
Luật phân biệt hai trường hợp, và đây là chỗ nhiều người ngạc nhiên:
- Điều 1118 §1 — hôn nhân giữa hai người Công giáo, hoặc giữa một người Công giáo với một người đã rửa tội ngoài Công giáo: cử hành trong nhà thờ giáo xứ. Muốn cử hành ở nhà thờ hay nhà nguyện khác thì cần phép của Đấng Bản Quyền sở tại hoặc cha xứ.
- Điều 1118 §3 — hôn nhân giữa một người Công giáo với một người chưa rửa tội: có thể cử hành trong nhà thờ hoặc tại một nơi thích hợp khác.
Nghe qua thì §3 rộng hơn §1. Nhưng trên thực tế nhiều giáo phận vẫn định cử hành trong nhà thờ giáo xứ — Toà Tổng Giám mục Sài Gòn chẳng hạn quy định nghi thức hôn nhân khác đạo phải cử hành công khai, có cộng đoàn tham dự, trong nhà thờ giáo xứ, và không cho phép cử hành tại tư gia trừ trường hợp nguy tử.
Ba chi tiết rất cụ thể nên biết trước
Người chưa rửa tội không đọc câu Nhân Danh Cha và Con và Thánh Thần khi trao nhẫn. Phần còn lại của nghi thức trao nhẫn giữ nguyên. Biết trước để khỏi lúng túng giữa buổi lễ.
Người Công giáo vẫn rước lễ được. Quy định của Toà Tổng Giám mục Sài Gòn cho phép linh mục chủ sự cử hành phần Hiệp lễ và cho người Công giáo hiệp thông Thánh Thể.
Đôi hôn phối thường không đọc Lời Chúa trong trường hợp khác đạo, trừ khi người không Công giáo là dự tòng. Nếu bạn định nhờ người thân đọc sách, hãy hỏi cha xứ trước khi phân vai.
Có xin cưới trong Thánh lễ được không
Có nơi cho phép. Vẫn văn bản ấy: Đức Tổng Giám mục cho phép cha xứ tự quyết định việc cử hành nghi thức hôn phối trong Thánh lễ, với hai điều kiện — bên không Công giáo tự nguyện xin tham dự Thánh lễ, và cam kết tôn trọng sự trang nghiêm của nghi lễ. Ngược lại, khi việc cử hành Thánh lễ lại làm nổi bật thêm những bất hoà về tôn giáo thì cha xứ không được cử hành.
Đây là việc phải hỏi thẳng, và hỏi sớm — không phải thứ quyết được vào phút chót.
Những quy định cụ thể nêu trong bài là của Toà Tổng Giám mục Sài Gòn, văn bản ngày 20/12/2015. Phần luật chung thì áp dụng ở mọi nơi, còn cách áp dụng cụ thể do từng giáo phận và từng giáo xứ định. Khi gặp cha xứ nơi bạn sẽ cử hành, hãy hỏi thẳng ba câu: lễ của chúng con cử hành trong hay ngoài Thánh lễ, có phần Hiệp lễ không, và ai được đọc Lời Chúa.
Việc nên làm tiếp
Hỏi ngay ở buổi gặp đầu tiên. Cách cử hành quyết định cả trình tự buổi lễ lẫn thời lượng, mà ekip quay chụp và người dẫn chương trình đều cần biết trước.
Đừng để chữ ngoài Thánh lễ làm bạn lo. Nó nói về khung cảnh cử hành, không nói gì về giá trị hôn phối của bạn. Xem hôn phối thành sự khi nào để thấy rõ ba điều kiện thật sự làm nên hôn nhân.
Nếu một bên chưa rửa tội, việc cần lo trước là giấy tờ, không phải buổi lễ. Xem phép chuẩn hôn phối và không theo đạo vẫn cưới được không.
Bộ Giáo luật 1983, điều 1108 §1 — chỉ thành sự những hôn nhân được kết lập trước mặt Đấng Bản Quyền sở tại, cha xứ, hoặc một linh mục hay phó tế được một trong hai vị uỷ nhiệm, và trước mặt hai người làm chứng (vatican.va/archive/cod-iuris-canonici) · Bộ Giáo luật 1983, điều 1118 §1 — hôn nhân giữa hai người Công giáo hoặc giữa một người Công giáo với một người đã rửa tội ngoài Công giáo phải được cử hành trong nhà thờ giáo xứ; có thể cử hành ở nhà thờ hay nhà nguyện khác với phép của Đấng Bản Quyền sở tại hoặc cha xứ · Bộ Giáo luật 1983, điều 1118 §3 — hôn nhân giữa một người Công giáo với một người chưa được rửa tội có thể được cử hành trong nhà thờ hoặc tại một nơi thích hợp khác · Bộ Giáo luật 1983, điều 1119 — ngoài trường hợp cần kíp, phải giữ các nghi thức đã được quy định trong các sách phụng vụ được Hội Thánh chuẩn nhận hoặc đã thành tập tục hợp pháp · Bộ Giáo luật 1983, điều 1121 §1 — sau khi cử hành hôn nhân, cha xứ nơi cử hành phải ghi vào sổ hôn phối tên đôi vợ chồng, người chứng hôn, những người làm chứng, nơi và ngày cử hành · Toà Tổng Giám mục Sài Gòn, Quy định cử hành Nghi thức Hôn Phối trường hợp hôn nhân khác đạo, ngày 20/12/2015 — Lm Gioan Bùi Thái Sơn, Đại Diện Tư Pháp, được Đức Tổng Giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc phê chuẩn (tgpsaigon.net) · Tự sắc Matrimonia Mixta — dẫn qua văn bản nêu trên của Toà Tổng Giám mục Sài Gòn