Gọi sơ, thầy, ông trùm thế nào cho đúng?

Bài cha xứ, cha sở, cha phó gọi thế nào đã nói về hàng linh mục. Bài này lo phần còn lại — những người bạn gặp nhiều không kém khi đi làm hồ sơ.

Ba nhóm, ba chỗ khác nhau trong luật

Điều 207 §1 chia Kitô hữu thành hai nhóm rất gọn: các thừa tác viên có chức thánh, trong luật cũng gọi là giáo sĩ; và những người còn lại gọi là giáo dân.

Rồi §2 của cùng điều ấy nói tới một nhóm cắt ngang cả hai: những người tuyên khấn các lời khuyên Phúc Âm, được thánh hiến cho Thiên Chúa theo cách riêng. Bản luật mô tả bậc sống ấy bằng một câu đáng nhớ: không thuộc cơ cấu phẩm trật của Hội Thánh, nhưng thuộc về đời sống và sự thánh thiện của Hội Thánh.

Sơ, dì — và một hiểu nhầm nên bỏ

Gọi sao cũng được. Miền Nam quen gọi sơ, nhiều nơi miền Bắc và miền Trung quen gọi dì, trong một số hội dòng người ta gọi là chị. Không cách nào sai. Cứ gọi theo cách người trong giáo xứ ấy đang gọi, và xưng con.

Hiểu nhầm cần bỏ là xếp sơ thành bậc thấp hơn cha. Điều 588 §1 nói thẳng: tự bản chất, bậc sống thánh hiến không thuộc hàng giáo sĩ cũng không thuộc hàng giáo dân. Đây là một bậc sống khác, không phải một nấc trên cùng một thang.

Ở giáo xứ, các sơ thường phụ trách giáo lý, ca đoàn, phòng thánh, và rất hay là người trực văn phòng — tức người đầu tiên bạn gặp khi đến hỏi thủ tục.

Thầy — một chữ, ba nhóm người

Đây là chỗ dễ trật nhất, vì cùng một chữ:

1. Chủng sinh — người đang học tại chủng viện để tiến tới chức linh mục.
2. Tu sĩ nam trong một hội dòng, không tiến tới chức thánh. Điều 588 §1 đã nói bậc sống thánh hiến tự nó không phải hàng giáo sĩ.
3. Phó tế — người đã có chức thánh. Điều 1009 §1 nói các chức thánh là chức giám mục, linh mục và phó tế; §3 nói phó tế được ban năng lực để phục vụ Dân Chúa trong các tác vụ phụng vụ, lời Chúa và bác ái.

Gọi thầy với cả ba nhóm đều được. Nhưng khác biệt ở nhóm 3 có hệ quả thật cho đám cưới: phó tế có thể là người chứng hôn cho lễ của bạn khi được uỷ nhiệm hợp lệ — xem nghi thức hôn phối gồm mấy phần.

Ông trùm, ông biện, ban hành giáo

Ông trùm là cách gọi quen thuộc của người đứng đầu ban hành giáo — tên chính thức ngày nay là Hội đồng Mục vụ Giáo xứ. Tuỳ vùng còn gọi ông biện, ông quản, ông câu.

Hai điều luật vẽ đúng vai của họ:

Điều 536 §1 — …trong mỗi giáo xứ phải thành lập hội đồng mục vụ do cha sở chủ toạ, trong đó các Kitô hữu… trợ giúp việc cổ vũ hoạt động mục vụ.

Điều 536 §2 — Hội đồng mục vụ chỉ có quyền tư vấn…

Bên cạnh đó, điều 537 buộc mỗi giáo xứ có hội đồng kinh tế, gồm giáo dân được tuyển chọn để trợ giúp cha sở trong việc quản trị tài sản của giáo xứ.

Nên hiểu thế này: ông trùm và ban hành giáo là những người làm rất nhiều việc cho giáo xứ và cho chính đám cưới của bạn — sắp chỗ, giữ trật tự, lo âm thanh, dọn dẹp. Nhưng phần thẩm quyền và chữ ký thì thuộc cha sở.

Ai giải quyết việc gì

Biết bảng này thì đỡ được vòng đi lại: hỏi đúng người ngay từ đầu nhanh hơn hỏi ba người rồi ghép lại. Bộ câu hỏi mang theo buổi gặp có sẵn ở công cụ câu hỏi cho cha xứ.

Xưng hô, gọn trong một bảng

Người không có đạo dùng đúng bảng này là đủ lịch sự. Nếu ngại xưng con thì xưng tôi cũng không ai bắt bẻ, nhưng cách gọi thì nên giữ.