Ông trùm

Nghe "ông trùm" mà nghĩ theo nghĩa trong phim thì hiểu lệch hẳn. Trong giáo xứ, đây là giáo dân được bầu ra để lo việc chung cùng với cha xứ — không phải chức thánh, không có quyền cử hành bí tích.

Tên gọi này có gốc rất xa. Từ thế kỷ XVII, khi người Việt theo đạo thường theo cả họ hoặc cả làng, các cộng đoàn lập ngay "họ đạo" và bầu các trùm họ để coi sóc họ đạo và nhà thờ họ, giữ sổ họ, làm sổ gia đình. Cách tổ chức ấy mượn đúng khuôn hội đồng gia tộc và hội đồng hương xã vốn có trong làng Việt, nên bén rễ nhanh và giữ được cộng đoàn qua cả những thời kỳ vắng bóng linh mục lâu năm.

Ngày nay tên gọi chính thức là Hội đồng Mục vụ Giáo xứ, đặt trên nền Bộ Giáo luật 1983: điều 536 nói về hội đồng mục vụ do cha xứ chủ toạ, nơi giáo dân góp phần cổ vũ hoạt động mục vụ, và hội đồng này chỉ có quyền tư vấn; điều 537 nói về hội đồng kinh tế giúp cha xứ quản trị tài sản giáo xứ. Chi tiết do quy chế từng giáo phận quy định — quy chế của Tổng Giáo phận TP.HCM ghi rõ "theo thói quen gọi tắt là Hội đồng Giáo xứ", ban thường vụ gồm chủ tịch, hai phó chủ tịch, thư ký, thủ quỹ, nhiệm kỳ bốn năm.

Cách gọi thì mỗi vùng mỗi khác: ông trùm, trùm họ, ông chánh trương, ông biện, quới chức, ban hành giáo. Gặp tên nào cũng là nói về cùng một việc — giáo dân lo việc chung của cộng đoàn.

Với việc cưới thì gặp ông trùm lúc nào

Thường là ở khâu thu xếp: giờ mở cửa nhà thờ, âm thanh, chỗ ngồi, đôi khi cả việc báo cho giáo họ. Còn hồ sơ hôn phối vẫn là việc của cha xứ — điều tra, rao, ký giấy đều do ngài. Hỏi ông trùm những việc sắp xếp, hỏi cha xứ những việc giấy tờ và ngày lễ, là gọn nhất cho cả hai bên.