Nghi thức
Phù dâu phù rể là gì, làm gì, cần mấy người?
Nội dung bài
Phù dâu phù rể là tập tục của đám cưới kiểu phương Tây, không phải một vai trò trong nghi thức hôn phối. Giáo luật không quy định phù dâu phù rể là ai, cần bao nhiêu người, hay phải làm gì. Thứ luật buộc phải có là hai người làm chứng theo điều 1108 §1: hôn phối chỉ thành sự khi được kết ước trước mặt người chứng hôn và trước mặt hai người làm chứng. Một người có thể vừa là phù dâu vừa là người làm chứng, nhưng đó là hai vai trò khác nhau về bản chất, và chỉ vai trò sau mới phải báo tên cho giáo xứ.
Gần như mọi đôi đều chọn phù dâu phù rể trước khi hỏi xem nhà thờ có yêu cầu gì về việc đó không. Câu trả lời làm nhiều người nhẹ nhõm: nhà thờ không yêu cầu gì cả.
Phù dâu phù rể là tập tục, không phải một vai trò trong nghi thức hôn phối. Giáo luật không nói phù dâu phù rể là ai, cần mấy người, hay phải làm gì. Vai trò bắt buộc phải có là hai người làm chứng theo điều 1108 — và đó là chuyện khác hẳn.
Phù dâu phù rể không có chức năng gì trong con mắt Giáo hội
Nói cho đủ: không phải Giáo hội phản đối, mà là Giáo hội không quy định. Đây là tập tục phổ biến trong đám cưới kiểu phương Tây — đi cùng cô dâu chú rể, đứng cạnh trong ảnh, hỗ trợ các việc lặt vặt trong ngày cưới.
Vì là tập tục, nó được tự do: bạn muốn có bốn người, hai người, hay không có ai đều không ảnh hưởng gì tới buổi lễ hay tới giá trị của hôn phối.
Thứ luật thật sự đòi: hai người làm chứng
Đây là điểm mà nhiều đôi nhầm, và là nhầm lẫn đáng sửa nhất trong bài này.
Điều 1108 §1 — Chỉ thành sự những hôn phối được kết ước trước mặt Đấng Bản quyền địa phương, cha sở, hoặc một linh mục hay phó tế được một trong hai vị ấy uỷ nhiệm để chứng hôn, và trước mặt hai người làm chứng…
Hai người làm chứng không phải để cho đẹp đội hình. Họ chứng kiến lời ưng thuận hai người trao nhau, và sau lễ ký tên vào sổ hôn phối tại nhà thờ. Chi tiết về vai trò này — ai được chọn, có cần là người Công giáo không, báo tên khi nào — nằm ở bài riêng: người làm chứng là ai, cần mấy người.
Một người hoàn toàn có thể vừa là phù rể vừa là người làm chứng. Nhưng khi giáo xứ hỏi "hai người làm chứng của anh chị là ai", họ đang hỏi về vai trò thứ hai, không phải về đội hình chụp ảnh.
Danh sách phù dâu phù rể là việc của hai gia đình. Danh sách hai người làm chứng là việc của hồ sơ hôn phối — phải báo tên cho giáo xứ trước ngày cưới để ghi đúng vào sổ. Nhiều đôi chỉ nhớ danh sách thứ nhất, rồi tới sát ngày mới cuống đi tìm người cho danh sách thứ hai.
Vậy phù dâu phù rể làm gì trong ngày cưới
Vì không có quy định, phần này thuần là kinh nghiệm thực tế. Những việc phù dâu phù rể thường đảm nhận:
- Giữ đồ và giấy tờ nhỏ cho cô dâu chú rể trong lúc hai người bận nghi thức.
- Nhắc lịch. Ngày cưới đông người hỏi han, đôi tân hôn rất dễ trễ giờ — mà lễ cưới bắt đầu đúng giờ đã hẹn với giáo xứ.
- Chỉnh áo, chỉnh voan trước lúc bước vào và trước lúc chụp ảnh.
- Đi cùng đoàn rước nếu giáo xứ có tổ chức phần này.
- Đỡ việc ở tiệc: đón khách, giữ phong bì, trông quà.
Còn việc giữ nhẫn thì tuỳ sắp xếp: có nơi người làm chứng giữ, có nơi người thân giữ, có nơi để sẵn trên khay. Hỏi trong buổi dợt lễ.
Cần bao nhiêu người, và ai chọn
Không có con số nào của Hội Thánh. Con số thực tế phụ thuộc:
- Không gian nhà thờ. Một nhà thờ nhỏ với lối đi hẹp thì đoàn đông sẽ vướng.
- Nếp của giáo xứ. Vài nơi chỉ để đôi tân hôn và người làm chứng ở khu vực gần cung thánh.
- Hai gia đình. Đây mới là chỗ thường quyết định thật sự.
Ở Việt Nam, phổ biến nhất là mỗi bên một hoặc hai người. Không có gì sai nếu bạn không có phù dâu phù rể nào.
Mấy điều nên dặn trước
- Trang phục: lịch sự, kín đáo, tránh màu trắng. Cùng nguyên tắc với trang phục của cô dâu và với khách dự lễ.
- Đến sớm. Người phụ giúp mà tới muộn thì thành người cần được giúp.
- Nếu không có đạo: không sao cả, và không phải làm gì đặc biệt. Tới phần rước lễ thì ngồi yên tại chỗ, hoặc lên khoanh tay xin lời chúc lành.
- Điện thoại để im lặng, và đừng đứng lên chụp ảnh giữa lễ — khu vực cung thánh có nội quy riêng.
Bước tiếp theo
Nếu bạn đang lên danh sách người tham gia, làm luôn cả hai danh sách một lượt: phù dâu phù rể cho ngày vui, và hai người làm chứng cho hồ sơ. Xem các bước thủ tục hôn phối để biết khâu nào cần tên ai, và trình tự nghi thức lễ cưới để hình dung ai đứng đâu trong buổi lễ.
Cách sắp xếp đoàn rước, chỗ đứng và việc giữ nhẫn khác nhau giữa các giáo xứ. Nội dung bài này là nguyên tắc chung — chi tiết cụ thể hôm lễ của bạn, xác nhận trong buổi dợt lễ tại nhà thờ nơi cử hành.
Bộ Giáo luật 1983, điều 1108 §1 — chỉ thành sự những hôn phối được kết ước trước mặt Đấng Bản quyền địa phương, cha sở, hoặc một linh mục hay phó tế được một trong hai vị ấy uỷ nhiệm để chứng hôn, và trước mặt hai người làm chứng (vatican.va/archive/cod-iuris-canonici) · Bộ Giáo luật 1983, điều 1108 §2 — người chứng hôn được hiểu là người hiện diện, hỏi để đôi bên bày tỏ sự ưng thuận, và nhân danh Hội Thánh nhận sự ưng thuận ấy · Bộ Giáo luật 1983, điều 1120 — Hội đồng Giám mục có thể soạn một nghi thức hôn phối riêng, hợp với phong tục của các địa phương và các dân tộc đã được thích nghi với tinh thần Kitô giáo