Chuẩn bị
Bê tráp là gì? Cưới nhà thờ có bê tráp không?
Nội dung bài
Bê tráp là phong tục của lễ ăn hỏi tại nhà, không phải một phần của nghi thức hôn phối trong nhà thờ. Đám cưới Công giáo Việt Nam thường giữ cả hai: phần phong tục ở nhà và thánh lễ hôn phối ở nhà thờ. Giáo luật không quy định gì về bê tráp nên hai gia đình tự sắp xếp. Đừng nhầm bê tráp với phần dâng lễ vật trong thánh lễ — đó là hai việc ở hai nơi, mang hai thứ khác nhau.
Câu hỏi này hay bị hỏi ngược: người ta lo nhà thờ có quy định gì về đội bê tráp. Thực ra hai việc nằm ở hai nơi khác nhau và không đụng vào nhau.
Bê tráp là phong tục của lễ ăn hỏi tại nhà, không phải một phần của nghi thức hôn phối trong nhà thờ. Đám cưới Công giáo Việt Nam thường có cả hai: phần phong tục ở nhà và thánh lễ hôn phối ở nhà thờ. Giáo luật không nói gì về bê tráp, nên bạn tổ chức thế nào là tuỳ gia đình.
Bê tráp là gì
Bê tráp — nhiều nơi gọi là bưng quả, bưng mâm — là việc một đội nam nữ chưa lập gia đình bê các mâm lễ vật từ nhà trai sang nhà gái trong lễ ăn hỏi. Số tráp thường là số lẻ ở miền Bắc và số chẵn ở miền Nam, tuỳ tục lệ từng vùng và thoả thuận giữa hai họ.
Đây là phong tục cưới hỏi của người Việt nói chung, không phải của riêng người Công giáo, và cũng không phải nghi thức tôn giáo. Người Công giáo Việt Nam giữ phong tục này y như mọi gia đình khác.
Miền Bắc quen gọi là tráp, miền Trung và miền Nam quen gọi là mâm quả (cũng gọi quả cưới, trao mâm quả). Đội bưng thì gọi là bê tráp hay bưng quả tuỳ nơi. Bài này dùng chữ tráp cho gọn, nhưng mọi điều nói ở đây áp dụng y như vậy cho mâm quả.
Cưới nhà thờ có bê tráp không
Có — nhưng ở nhà, không ở nhà thờ.
Một đám cưới Công giáo Việt Nam thường đi qua ba chặng, và ba chặng ấy tách bạch:
- Lễ ăn hỏi tại nhà gái — phần phong tục. Đây là chỗ có đội bê tráp, tráp lễ vật, trầu cau, trao nhận lễ.
- Thánh lễ hôn phối tại nhà thờ — phần phụng vụ. Không có bê tráp. Diễn biến trong nhà thờ đi theo nghi thức đã quy định sẵn.
- Tiệc cưới — phần tiếp khách, tự do hoàn toàn.
Nói cách khác: đội bê tráp làm xong việc của mình ở chặng một. Sang chặng hai, họ dự lễ như mọi người khách khác.
Đừng nhầm bê tráp với phần dâng lễ vật trong nhà thờ
Đây là chỗ lẫn hay gặp nhất, vì cả hai đều là "bưng đồ đi lên".
Trong thánh lễ — bất kể lễ cưới hay lễ thường ngày — có một phần gọi là dâng lễ vật: vài người đại diện cộng đoàn mang bánh lễ và rượu lễ tiến lên bàn thờ. Ở lễ cưới, nhiều giáo xứ mời chính đôi tân hôn hoặc người thân hai bên làm việc này.
Khác nhau ở chỗ:
| Bê tráp | Dâng lễ vật | |
|---|---|---|
| Ở đâu | Nhà gái, lễ ăn hỏi | Trong thánh lễ, tại nhà thờ |
| Mang gì | Tráp lễ vật của nhà trai | Bánh lễ và rượu lễ |
| Tính chất | Phong tục | Phụng vụ |
| Ai làm | Đội nam nữ chưa lập gia đình | Người được giáo xứ mời, thường là đôi tân hôn hoặc người nhà |
Nếu cha xứ hoặc ban phụng vụ hỏi bạn "gia đình cử ai dâng lễ vật", họ đang nói tới việc thứ hai, không phải đội bê tráp.
Đội bê tráp có cần là người Công giáo không
Không. Bê tráp không phải vai trò phụng vụ, nên không có yêu cầu nào về tôn giáo.
Việc này khác hẳn hai người làm chứng — vai trò bắt buộc phải có trong nghi thức hôn phối:
Điều 1108 §1 — Chỉ thành sự những hôn phối được kết ước trước mặt Đấng Bản quyền địa phương, cha sở, hoặc một linh mục hay phó tế được một trong hai vị ấy uỷ nhiệm để chứng hôn, và trước mặt hai người làm chứng.
Người làm chứng là chuyện của Giáo luật. Bê tráp là chuyện của hai họ.
"Bê tráp mất duyên" — quan niệm dân gian, không phải giáo lý
Nhiều người trẻ ngại nhận lời bê tráp vì sợ mất duyên, hoặc nghe nói bê quá ba lần thì khó lấy chồng lấy vợ.
Đây là kiêng kỵ dân gian, không có trong giáo lý Công giáo và cũng không có trong bất kỳ văn kiện nào của Hội Thánh. Cùng loại với chuyện làm phù dâu có mất duyên không — cũng là quan niệm truyền miệng.
Trong cách nhìn của đức tin, việc bạn lập gia đình lúc nào không phụ thuộc vào số lần bê tráp cho bạn bè. Nếu trong nhà có người lớn tin điều này, thường thì cách nhẹ nhàng nhất là nói rõ đây là kiêng kỵ dân gian chứ không phải điều Hội Thánh dạy, rồi để mỗi người tự quyết định.
Giữ phong tục có làm phiền lòng nhà thờ không
Không, và Giáo luật còn để ngỏ cho việc ấy:
Điều 1120 — Hội đồng Giám mục có thể soạn một nghi thức hôn phối riêng, hợp với phong tục của các địa phương và các dân tộc đã được thích nghi với tinh thần Kitô giáo.
Nghĩa là phong tục địa phương không bị coi là thứ phải loại bỏ. Điều Hội Thánh lưu ý là những gì đi ngược đức tin — chẳng hạn xem bói chọn ngày, hay các nghi lễ mang tính cúng bái. Bê tráp, trao tráp, mời trầu cau thì không thuộc loại đó: chúng là cách hai gia đình bày tỏ sự trân trọng nhau.
Nếu bạn muốn chắc, hỏi thẳng cha xứ trong buổi làm việc đầu tiên với giáo xứ. Mỗi giáo xứ có thói quen riêng, và hỏi trước bao giờ cũng nhẹ hơn sửa sau.
Sắp xếp thế nào cho gọn
Vài điều thực tế các đôi hay vấp:
- Đừng xếp lễ ăn hỏi sát giờ lễ nhà thờ. Lễ ăn hỏi hay kéo dài hơn dự tính, mà giờ thánh lễ thì cố định — giáo xứ còn lễ khác trong ngày.
- Nói trước với đội bê tráp nếu bạn muốn họ dự luôn thánh lễ, để họ biết đường sắp xếp trang phục và thời gian.
- Trang phục vào nhà thờ theo chuẩn chung của nơi thờ phượng, không theo chuẩn chụp ảnh. Xem cô dâu mặc gì đi lễ cưới nhà thờ.
- Nếu hai họ ở xa nhau, nhiều gia đình gộp lễ ăn hỏi và lễ cưới trong cùng một ngày. Việc này thuần tuý là thu xếp của gia đình, không ảnh hưởng gì tới thánh lễ.
- Chữ ghi trên phông và trên thiệp thì mỗi bên một khác: xem vu quy, tân hôn, thành hôn.
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1108 §1 — chỉ thành sự những hôn phối được kết ước trước mặt Đấng Bản quyền địa phương, cha sở, hoặc một linh mục hay phó tế được một trong hai vị ấy uỷ nhiệm để chứng hôn, và trước mặt hai người làm chứng (vatican.va/archive/cod-iuris-canonici)
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1120 — Hội đồng Giám mục có thể soạn một nghi thức hôn phối riêng, hợp với phong tục của các địa phương và các dân tộc đã được thích nghi với tinh thần Kitô giáo