Nghi thức
Làm phù dâu có mất duyên không? Cưới rồi có làm được không?
Nội dung bài
Giáo luật không có bất kỳ quy định nào về phù dâu phù rể, nên cũng không có điều kiện nào về tuổi, số lần, hay tình trạng hôn nhân của người làm phù dâu. Điều 1058 nói mọi người đều có thể kết hôn nếu luật không cấm họ, và không có ngăn trở nào dính tới việc từng làm phù dâu. Sách Giáo lý số 2116 xếp việc giải điềm vào những hình thức phải loại bỏ, còn số 2115 nêu thái độ Kitô hữu lành mạnh là phó thác cho Chúa Quan Phòng. Đã lập gia đình vẫn làm phù dâu được, em gái ruột cũng vậy.
Câu này hầu như luôn xuất hiện đúng lúc bạn vừa được mời: "Làm phù dâu ba lần là ế đấy." Người nói thường nói nửa đùa, nhưng người nghe thì hay lăn tăn thật.
Bài này trả lời từ góc Công giáo, và trả lời cả những câu đi kèm: đã cưới rồi thì sao, em gái ruột có được không, bao nhiêu tuổi.
Giáo luật không quy định gì về phù dâu phù rể — nên cũng không đặt ra điều kiện nào về tuổi, số lần hay tình trạng hôn nhân, và không có hệ quả nào cho người từng làm.
Điều 1058 nói gọn: mọi người đều có thể kết hôn, nếu luật không cấm họ.
Câu trả lời ngắn
Không có điều nào trong giáo lý hay trong Giáo luật nói việc làm phù dâu ảnh hưởng tới chuyện lập gia đình của bạn.
Lý do đơn giản hơn người ta tưởng: Hội Thánh không quy định gì về vai trò phù dâu cả. Vai trò duy nhất mà luật nói tới trong một lễ cưới là hai người làm chứng — chuyện khác hẳn, đã nói kỹ ở bài phù dâu phù rể là gì, làm gì.
Không có quy định thì cũng không có hệ quả. Không ai bị trừ điểm vì đã đứng cạnh bạn mình mấy lần.
Hội Thánh dạy gì về việc tin vào điềm
Chỗ này cần nói cho công bằng, vì phần lớn người buột miệng câu "ba lần thì ế" chỉ nói theo thói quen chứ không thật sự tin. Điều Sách Giáo lý gọi tên là việc đặt niềm tin vào điềm, không phải việc nghe một câu nói vui.
Số 2116 liệt kê những việc phải loại bỏ, và trong bản liệt kê ấy có đúng chữ giải điềm:
Phải loại bỏ mọi hình thức bói toán… việc xem tử vi, chiêm tinh, xem chỉ tay, giải điềm và rút thăm, hiện tượng thấu thị và cầu đồng — tất cả đều che giấu ước muốn có quyền trên thời gian, trên lịch sử, và rốt cuộc là trên người khác.
Số 2111 giải thích cơ chế của mê tín, và định nghĩa này đáng đọc kỹ vì nó không nói về chuyện xấu xa gì to tát:
Mê tín là sự lệch lạc của tâm tình tôn giáo… chẳng hạn khi người ta gán một tầm quan trọng có tính ma thuật cho một số việc tự nó hợp pháp hoặc cần thiết.
Đúng là chuyện đang bàn: đứng làm phù dâu là việc tự nó tốt lành — giúp bạn mình trong ngày vui. Gán cho nó sức mạnh quyết định đường tình duyên của bạn thì mới là chỗ lệch.
Và số 2115 nêu điều nên thay vào:
Thái độ Kitô hữu lành mạnh hệ tại việc phó thác cách tin tưởng vào tay Chúa Quan Phòng về mọi sự liên quan tới tương lai, và từ bỏ mọi tò mò không lành mạnh về điều ấy.
Cùng lối lập luận này áp cho chuyện chọn ngày giờ theo tuổi — xem người Công giáo có được xem ngày cưới không.
Không rõ. Bài này không đưa ra một lời giải thích lịch sử nào vì không tra được nguồn đáng tin cho nguồn gốc của nó. Điều chắc chắn là nó không đến từ giáo lý Công giáo — cả Bộ Giáo luật lẫn Sách Giáo lý đều không có chữ nào về phù dâu.
Đã lập gia đình rồi thì sao
Được, không vướng gì cả.
Thói quen chọn người chưa lập gia đình làm phù dâu là một tập tục, và như mọi tập tục, nó không ràng buộc ai. Nhiều đôi mời chính người bạn thân đã có gia đình, vì đó mới là người hiểu mình nhất và giúp được việc nhất trong một ngày rối ren.
Điều duy nhất nên hỏi lại cho rõ: bạn được mời làm phù dâu, hay được mời làm người làm chứng? Vai trò thứ hai mới là vai trò của Giáo luật, có điều kiện riêng và phải báo tên cho giáo xứ trước để ghi vào sổ hôn phối.
Em gái ruột, chị họ, người thân trong nhà
Được hết. Không có quy định nào cấm người thân làm phù dâu.
Chỗ này hay bị lẫn với một vai trò khác thật sự có điều kiện loại trừ người thân: người đỡ đầu trong bí tích Rửa tội — điều 874 §1 6° loại trừ cha mẹ của người chịu phép rửa. Nhưng đó là bí tích khác, và cũng chỉ loại trừ cha mẹ chứ không loại trừ anh chị em. Xem người đỡ đầu là ai.
Bao nhiêu tuổi, mấy người
Không có tuổi nào cả — Giáo luật không nói tới phù dâu, nên không có ngưỡng tuổi để dẫn.
Tiêu chí thực tế thì gọn: chọn người đủ chín chắn để giúp được việc trong ngày, và có mặt được đúng giờ. Số lượng và cách sắp đội hình đã nói ở bài chuyên đề.
Bưng quả và phù dâu — hai việc khác nhau
Hay bị hỏi chung nên nói rõ:
| Bưng quả | Phù dâu phù rể | |
|---|---|---|
| Thuộc dịp nào | Lễ ăn hỏi, theo tục Việt Nam | Ngày cưới, tập tục kiểu phương Tây |
| Làm gì | Bưng mâm lễ từ nhà trai sang nhà gái | Đi cùng, hỗ trợ cô dâu chú rể trong ngày |
| Nhà thờ có quy định không | Không | Không |
Cùng một người có thể làm cả hai, và cũng có thể chỉ làm một.
Nếu người nhà vẫn khăng khăng bảo kiêng
Đừng biến chuyện thành tranh cãi đúng sai — thường thì người nói câu ấy chỉ đang lo cho bạn theo cách họ biết.
Ba câu dùng được:
- "Nhà thờ không có quy định nào như vậy đâu."
- "Con muốn có mặt trong ngày vui của bạn con."
- "Nếu nhà mình chưa yên tâm thì mình hỏi cha xứ nhé."
Câu cuối thường là câu kết thúc chuyện nhanh nhất, và đó là câu hỏi rất bình thường để đặt ra với cha xứ.
Bài này nói về tập tục, không phải về luật — vì ở đây không có luật nào để nói. Còn vai trò mà Giáo luật thật sự đòi trong lễ cưới là hai người làm chứng theo điều 1108: xem người làm chứng là ai, cần mấy người và nhớ báo tên cho giáo xứ trước ngày cưới.
Bộ Giáo luật 1983, điều 1058 — mọi người đều có thể kết hôn, nếu luật không cấm họ · Bộ Giáo luật 1983, điều 1108 §1 — chỉ thành sự những hôn phối được kết ước trước mặt Đấng Bản quyền địa phương, cha sở, hoặc một linh mục hay phó tế được một trong hai vị ấy uỷ nhiệm để chứng hôn, và trước mặt hai người làm chứng · Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2110 — điều răn thứ nhất cấm mê tín và bất kính; mê tín theo một nghĩa nào đó là sự thái quá lệch lạc của lòng đạo · Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2111 — mê tín là sự lệch lạc của tâm tình tôn giáo và của những việc mà tâm tình ấy áp đặt; nó có thể ảnh hưởng tới cả việc thờ phượng Thiên Chúa thật, chẳng hạn khi người ta gán một tầm quan trọng có tính ma thuật cho một số việc tự nó hợp pháp hoặc cần thiết · Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2115 — Thiên Chúa có thể mặc khải tương lai cho các ngôn sứ hoặc các thánh; tuy nhiên thái độ Kitô hữu lành mạnh hệ tại việc phó thác cách tin tưởng vào tay Chúa Quan Phòng về mọi sự liên quan tới tương lai, và từ bỏ mọi tò mò không lành mạnh về điều ấy · Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2116 — phải loại bỏ mọi hình thức bói toán; bản liệt kê nêu đích danh việc xem tử vi, chiêm tinh, xem chỉ tay, giải điềm và rút thăm, hiện tượng thấu thị và cầu đồng, vì những việc ấy che giấu ước muốn có quyền trên thời gian, trên lịch sử và rốt cuộc là trên người khác · Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2117 — mọi việc ma thuật hay phù phép nhằm chế ngự các quyền lực huyền bí đều nghịch nặng với nhân đức thờ phượng; việc đeo bùa cũng đáng trách