Chuẩn bị
Người Công giáo có được xem ngày cưới không?
Nội dung bài
Đây là chỗ va chạm quen thuộc giữa nếp nhà và đức tin, vì ở Việt Nam việc xem ngày cưới gần như mặc định. Sách Giáo lý số 2116 nói phải loại bỏ mọi hình thức bói toán, và nêu đích danh việc xem tử vi, chiêm tinh, xem chỉ tay, giải điềm và rút thăm. Lý do được nêu rõ: những việc ấy che giấu ý muốn có quyền trên thời gian và trên người khác. Nhưng số 2115 cũng nói thêm rằng sự thiếu lo xa có thể là một sự thiếu trách nhiệm. Nghĩa là giáo huấn không bảo người ta khỏi tính toán, mà chỉ ra chỗ khác nhau giữa lo liệu và bói toán.
Ở Việt Nam, câu đầu tiên sau khi hai nhà đồng ý thường không phải "cưới ở nhà thờ nào" mà là "xem ngày chưa". Với gia đình Công giáo, câu ấy đặt ra một vấn đề thật — và né tránh nó không làm nó biến mất.
Sách Giáo lý số 2116 nói phải loại bỏ mọi hình thức bói toán, nêu đích danh xem tử vi, chiêm tinh, xem chỉ tay, giải điềm và rút thăm. Nhưng số 2115 cũng nói sự thiếu lo xa có thể là một sự thiếu trách nhiệm. Nghĩa là giáo huấn không bảo bạn khỏi tính toán ngày giờ — nó chỉ ra chỗ khác nhau giữa lo liệu và bói toán.
Bản văn nói gì
Số 2116 — Phải loại bỏ mọi hình thức bói toán: cầu viện Satan hay ma quỷ, gọi hồn người chết, hoặc những việc khác bị lầm tưởng là "vén màn" tương lai. Việc xem tử vi, chiêm tinh, xem chỉ tay, giải điềm và rút thăm, các hiện tượng thấu thị, và việc cầu viện các đồng bóng, tất cả đều che giấu ý muốn có quyền trên thời gian, trên lịch sử, và rốt cuộc trên người khác, cùng với ước muốn lấy lòng các quyền lực ẩn giấu.
Chú ý lý do mà bản văn đưa ra. Nó không nói bói toán bị cấm vì sai hay vì mê tín, mà vì đó là ý muốn nắm quyền trên thời gian — thứ vốn thuộc về Thiên Chúa. Đó là lý do bản văn kết bằng câu: những việc ấy nghịch lại lòng tôn kính mà ta chỉ mắc nợ một mình Thiên Chúa.
Và số 2117 thêm một điểm hay gặp trong đám cưới Việt: việc đeo bùa cũng đáng trách.
Nhưng "phó thác" không có nghĩa là không tính toán
Đây là chỗ hay bị hiểu lệch theo hướng ngược lại. Số 2115 viết:
Thái độ Kitô hữu lành mạnh hệ tại việc phó thác cách tin tưởng vào tay Chúa Quan Phòng về mọi sự thuộc tương lai, và từ bỏ mọi tò mò không lành mạnh về điều ấy. Tuy vậy, sự thiếu lo xa cũng có thể là một sự thiếu trách nhiệm.
Vế cuối quan trọng. Bạn vẫn phải tính: nhà thờ còn trống ngày nào, hồ sơ có kịp không, họ hàng ở xa về được hôm nào, mùa mưa hay mùa nắng. Đó là lo xa, không phải bói toán.
Ranh giới nằm ở câu hỏi: tôi đang sắp xếp cho hợp lý, hay tôi đang tìm cách biết trước và điều khiển tương lai?
Vậy chọn ngày cưới dựa trên gì
Bốn thứ có thật, và đủ để quyết:
1. Lịch phụng vụ. Đây là "ngày tốt ngày xấu" duy nhất có thật trong đạo — không theo nghĩa hên xui, mà theo nghĩa có mùa và có ngày mà giáo xứ giữ sự chừng mực trong cử hành. Xem cưới trong Mùa Chay, Mùa Vọng.
2. Lịch của giáo xứ. Nhà thờ có lễ Chúa nhật, lễ trọng, chầu lượt, và có thể đã nhận đám khác. Xem lễ cưới nhà thờ mấy giờ.
3. Thời gian làm thủ tục. Đây là ràng buộc cứng nhất và hay bị bỏ quên nhất — xem bắt đầu thủ tục trước bao lâu. Nếu cần phép chuẩn thì còn cần thêm thời gian.
4. Hoàn cảnh gia đình. Người thân ở xa, mùa vụ, công việc, sức khoẻ ông bà.
Bốn thứ này thường đã thu hẹp lựa chọn xuống còn vài ngày. Trên thực tế, đó mới là cái quyết định ngày cưới của bạn.
Khi gia đình bên kia đòi xem ngày
Đây là tình huống thật, và đáng chuẩn bị trước hơn là ứng biến.
- Nói sớm, đừng để sát ngày. Cùng lúc bàn chuyện xin dâu, đón dâu — không phải sau khi thầy đã chọn xong ngày.
- Đừng biến nó thành cuộc tranh luận đúng sai. Nói về phía mình: nhà con theo đạo nên chọn ngày theo lịch nhà thờ, thay vì nói việc xem ngày là sai.
- Đưa ra khoảng ngày khả thi trước. Đây là mẹo thực tế hiệu quả nhất: thay vì để bên kia chọn một ngày rồi mình từ chối, hãy đưa ra vài ngày mà nhà thờ còn trống và thủ tục kịp, rồi để hai nhà chọn trong đó. Phần lớn trường hợp là xong.
- Nếu vẫn căng, hỏi cha xứ. Đây đúng là loại việc mà kinh nghiệm mục vụ của các ngài giúp được nhiều hơn một trang web.
Có thể linh động về ngày nào trong tuần, về giờ giấc, về nghi lễ ở nhà. Nhưng đừng nhận lời đi xem thầy, đeo bùa, hay làm lễ giải hạn cho hợp tuổi — số 2116 và 2117 nói thẳng về những việc ấy. Thà nói không từ đầu còn hơn nhận lời rồi khó xử vào đúng hôm cưới.
Còn việc tôn kính ông bà thì khác
Đừng gộp hai chuyện. Việc tôn kính tổ tiên — hương hoa, kỵ giỗ, nghiêng mình bái kính — thì Thông cáo của Hội đồng Giám mục Việt Nam năm 1965 nói rõ là được làm và được tham dự cách chủ động. Chi tiết ở bài bàn thờ gia tiên ngày cưới.
Xem ngày, coi tuổi, giải hạn là chuyện khác hẳn: một bên là hiếu kính, một bên là muốn biết trước và nắm quyền trên tương lai.
Bước tiếp theo
Khi đã có vài ngày khả thi, mang tới nhà thờ hỏi luôn cho chắc, rồi xem danh sách việc cần chuẩn bị để đặt các mốc còn lại.
Lịch trống, quy định về ngày cử hành và cách các giáo xứ sắp xếp khác nhau tuỳ nơi. Bài này trình bày giáo huấn chung và cách chọn ngày có căn cứ — ngày cụ thể thì phải hỏi giáo xứ nơi bạn cử hành.
Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2115 — Thiên Chúa có thể mặc khải tương lai cho các ngôn sứ hoặc các thánh; tuy nhiên thái độ Kitô hữu lành mạnh hệ tại việc phó thác cách tin tưởng vào tay Chúa Quan Phòng về mọi sự thuộc tương lai, và từ bỏ mọi tò mò không lành mạnh về điều ấy; tuy vậy, sự thiếu lo xa cũng có thể là một sự thiếu trách nhiệm (vatican.va/archive/ENG0015) · Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2116 — phải loại bỏ mọi hình thức bói toán: cầu viện Satan hay ma quỷ, gọi hồn người chết, hoặc những việc khác bị lầm tưởng là vén màn tương lai; việc xem tử vi, chiêm tinh, xem chỉ tay, giải điềm và rút thăm, các hiện tượng thấu thị và việc cầu viện các đồng bóng, tất cả đều che giấu ý muốn có quyền trên thời gian, trên lịch sử và rốt cuộc trên người khác, cùng với ước muốn lấy lòng các quyền lực ẩn giấu; chúng nghịch lại lòng tôn kính và kính sợ yêu mến mà ta chỉ mắc nợ một mình Thiên Chúa · Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2117 — mọi việc ma thuật hay phù phép nhằm chế ngự các quyền lực huyền bí để bắt chúng phục vụ mình và có quyền siêu nhiên trên người khác, dù là để chữa bệnh cho họ, đều nghịch nặng với nhân đức thờ phượng; việc đeo bùa cũng đáng trách · Bộ Giáo luật 1983, điều 1058 — mọi người đều có thể kết hôn, nếu luật không cấm họ (vatican.va/archive/cod-iuris-canonici)