Khác đạo
Người Công giáo có đeo vòng phong thuỷ, đốt vàng mã không?
Nội dung bài
Hai việc này thường được hỏi chung nhưng câu trả lời không giống nhau. Đốt vàng mã được Thông cáo 1965 của Hội đồng Giám mục Việt Nam nêu đích danh là việc dị đoan rõ rệt mà giáo hữu không thi hành và tham dự. Còn vòng phong thuỷ thì không có văn bản nào nêu tên, nên phải xét theo nguyên tắc chung: nếu đeo như một món trang sức thì là chuyện thẩm mỹ, còn nếu tin rằng chính chiếc vòng mang lại may mắn và hoá giải vận hạn thì đã sang chuyện khác.
Hai việc này hay được hỏi chung trong một câu, nhưng câu trả lời cho chúng không giống nhau — một việc được văn bản gọi thẳng tên, việc kia thì không.
Đốt vàng mã: Thông cáo 1965 của Hội đồng Giám mục Việt Nam nêu đích danh đây là việc dị đoan rõ rệt mà giáo hữu không thi hành và tham dự. Vòng phong thuỷ: không văn bản nào nêu tên, nên xét theo ý nghĩa bạn gán cho nó — đeo vì đẹp là chuyện trang sức, còn tin rằng chính chiếc vòng mang lại may mắn thì đã sang chuyện khác.
Vàng mã — chỗ văn bản nói thẳng
Trong Thông cáo ngày 14/6/1965, khi liệt kê những việc giáo hữu không thi hành và tham dự, Hội đồng Giám mục Việt Nam đưa ra ba nhóm, và nhóm thứ hai được nêu kèm ví dụ cụ thể:
…hay những việc dị đoan rõ rệt (như đốt vàng mã), hoặc cử hành ở những nơi dành riêng cho việc tế tự, thì giáo hữu không được thi hành và tham dự. Trong trường hợp bất đắc dĩ, chỉ được hiện diện một cách thụ động.
Đây là một trong rất ít việc được văn bản gọi thẳng tên, nên phần này không có chỗ để phân vân.
Lý do nằm ở cách hiểu đằng sau việc làm: đốt vàng mã dựa trên ý tưởng người đã khuất cần và nhận được vật dụng gửi xuống bằng cách ấy. Còn niềm tin Công giáo về người đã qua đời thì đi hướng khác — điều giúp được họ là lời cầu nguyện, thánh lễ và việc lành, như Hướng dẫn việc Tôn kính Tổ tiên năm 2025 nêu lại.
Nói cách khác, không phải Giáo hội lấy đi một việc mà không đưa lại gì. Việc được đưa lại chính là ba việc kia.
Khi nhà mình vẫn đốt
Đây mới là tình huống thật của phần lớn người đọc bài này: bạn theo đạo, còn nhà chồng hoặc nhà vợ vẫn giữ nếp cũ.
Cách đi đã có sẵn trong chính Thông cáo: bạn không thực hiện việc ấy, còn việc gia đình làm thì thuộc quyền của gia đình. Trong trường hợp bất đắc dĩ, bạn hiện diện cách thụ động — có mặt, giữ thái độ tôn trọng, không tham gia phần ấy.
Điều nên nhớ là bạn vẫn làm đủ mọi việc còn lại của ngày giỗ: thắp hương tưởng nhớ, lo cơm nước, tiếp khách, ở lại dọn dẹp. Người trong nhà nhìn vào sẽ thấy bạn không hề đứng ngoài — và đó là điều giữ được không khí gia đình tốt hơn mọi lời giải thích.
Vòng phong thuỷ — xét theo ý nghĩa, không theo món đồ
Không văn bản nào của Hội đồng Giám mục Việt Nam nêu tên chiếc vòng, nên phải dùng nguyên tắc chung mà Thông cáo 1965 đã đặt: xét ý nghĩa của việc làm, chứ không xét bản thân vật.
| Bạn đeo vì | Thuộc chuyện |
|---|---|
| Thấy đẹp, hợp trang phục, người thân tặng | Thẩm mỹ, tình cảm — bình thường |
| Tin rằng chiếc vòng mang lại may mắn, hoá giải vận hạn, hợp mệnh | Đặt sức mạnh vào một vật thọ tạo — không hợp đức tin |
Ranh giới nằm trong đầu người đeo, nên chỉ bạn trả lời được. Và câu hỏi để tự trả lời cũng đơn giản: nếu ngày mai làm mất chiếc vòng, bạn thấy tiếc một món đồ, hay thấy lo vì mất chỗ dựa?
Với món được tặng, cứ nhận — đó là tấm lòng của người tặng, và từ chối thường gây tổn thương nhiều hơn là giữ lại nó với cách hiểu của riêng mình.
Xem tuổi, xem ngày, xem hướng
Cùng một mạch, và phần này thì Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo nói rõ: phải loại bỏ mọi hình thức bói toán, nêu đích danh việc xem tử vi, chiêm tinh, xem chỉ tay, giải điềm và rút thăm.
Đây là chỗ hay va chạm nhất trong việc cưới xin, nên site có bài riêng: người Công giáo có được xem ngày cưới không.
Còn phân vân thì dựa vào đâu
Thông cáo 1965 lường trước việc không phải lúc nào cũng phân biệt được rạch ròi, nên đưa ra nguyên tắc cuối cùng:
Nếu những hành vi đó, theo dư luận dân chúng địa phương không coi như sự tuyên xưng tín ngưỡng của một tôn giáo ngoài Kitô giáo, mà chỉ biểu lộ một tâm tình tự nhiên, thì được coi như không trái với đức tin Công giáo. Trong trường hợp chưa hết nghi nan, thì có thể hành động theo tiếng lương tâm lúc ấy; nếu cần, thì phải giải thích chủ ý của mình một cách khéo léo, hợp cảnh, hợp thời.
Ba chữ cuối đáng mang theo. Văn bản không đòi bạn tuyên bố lập trường giữa đám giỗ, cũng không đòi bạn im lặng làm theo. Nó cho bạn quyền chọn lúc nào nói và nói thế nào.
Và khi thật sự chưa yên tâm, hỏi cha xứ vẫn là đường ngắn nhất — ngài biết hoàn cảnh vùng mình và quen với đúng những câu hỏi này.
Cùng nhóm câu hỏi "người Công giáo có được…" còn có hiến tạng và phẫu thuật thẩm mỹ và chơi Halloween.
- Thông cáo của Hội đồng Giám mục Việt Nam về việc tôn kính tổ tiên, Đà Lạt ngày 14.6.1965, phần II — nền của Thông cáo là việc Toà Thánh, qua Bộ Truyền Giáo ngày 20.10.1964, chấp thuận áp dụng cho giáo dân Việt Nam huấn thị Plane compertum est ban hành ngày 08.12.1939 (hdgmvietnam.com)
- Thông cáo 1965, phần II điểm 2 — các việc làm có tính cách tôn giáo không phù hợp với giáo lý Công giáo, như bất cứ lễ nghi nào biểu lộ lòng phục tùng và sự lệ thuộc của mình đối với một thụ tạo nào như là đối với Thiên Chúa, hay những việc dị đoan rõ rệt như đốt vàng mã, hoặc cử hành ở những nơi dành riêng cho việc tế tự, thì giáo hữu không được thi hành và tham dự; trong trường hợp bất đắc dĩ, chỉ được hiện diện một cách thụ động
- Thông cáo 1965, phần II điểm 3 — đối với những việc mà không rõ là thế tục hay tôn giáo, nếu theo dư luận dân chúng địa phương không coi như sự tuyên xưng tín ngưỡng của một tôn giáo ngoài Kitô giáo, mà chỉ biểu lộ một tâm tình tự nhiên, thì được coi như không trái với đức tin Công giáo, nên được thi hành và tham dự; trong trường hợp chưa hết nghi nan thì có thể hành động theo tiếng lương tâm lúc ấy, nếu cần thì giải thích chủ ý của mình một cách khéo léo, hợp cảnh, hợp thời
- Hướng dẫn việc Tôn kính Tổ tiên — Uỷ ban Văn hoá và Uỷ ban Giáo lý Đức tin trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, công bố ngày 07/10/2025 tại Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam lần thứ XVI, Toà Giám mục Đà Lạt (hdgmvietnam.com)