Khác đạo
Người không có đạo có phải học giáo lý hôn nhân không?
Nội dung bài
Có hai khoá khác nhau và rất hay bị lẫn. Giáo lý HÔN NHÂN: Điều 16 §1 Quy định thủ tục hôn phối của Hội đồng Giám mục Việt Nam viết đôi bạn buộc phải học trước khi kết hôn — đôi bạn, tức cả hai người, không trừ bên không có đạo. Giáo luật cũng đi cùng hướng: điều 1125, 3° đặt điều kiện cả hai bên phải được huấn luyện về mục đích và các đặc tính chính yếu của hôn nhân. Giáo lý DỰ TÒNG thì ngược lại: đó là khoá để gia nhập đạo, và Điều 19 nói rõ chỉ nên khuyên chứ không được ép buộc người ngoài Công giáo theo đạo như là điều kiện để kết hôn.
Đây là câu hỏi hay bị trả lời ngược nhau, kể cả bởi người có thiện chí. Lý do là có hai khoá học khác nhau cùng mang chữ giáo lý, và người ta hay gộp chúng làm một.
Giáo lý hôn nhân: có, bạn vẫn học — Điều 16 §1 Quy định thủ tục hôn phối của Hội đồng Giám mục Việt Nam viết "trước khi kết hôn, đôi bạn buộc phải học giáo lý hôn nhân". Chữ đôi bạn chỉ cả hai người.
Giáo lý dự tòng: không — đó là khoá để gia nhập đạo, và Điều 19 nói "chỉ nên khuyên chứ không được ép buộc người ngoài Công giáo theo đạo như là điều kiện để kết hôn".
Hai khoá, đừng gộp làm một
| Giáo lý dự tòng | Giáo lý hôn nhân | |
|---|---|---|
| Để làm gì | Gia nhập đạo, chuẩn bị rửa tội | Chuẩn bị bước vào đời sống hôn nhân |
| Ai học | Người muốn theo đạo | Đôi bạn sắp cưới — cả hai người |
| Có buộc để cưới không | Không | Có |
Nhầm lẫn thường đi theo một chiều: nghe "không ai được ép bạn theo đạo" — điều này đúng — rồi suy tiếp thành "vậy tôi không phải học gì cả". Vế sau không đúng.
Luật nói gì, nguyên văn
Bản Quy định về thủ tục hôn phối áp dụng cho toàn Giáo Hội tại Việt Nam do Hội đồng Giám mục Việt Nam ban hành ngày 17/4/2024 là luật riêng cho Giáo hội tại Việt Nam. Mục VIII của bản này viết:
Điều 16 §1. Trước khi kết hôn, đôi bạn buộc phải học giáo lý hôn nhân. Việc học giáo lý có thể thực hiện ở bất cứ giáo xứ nào, hoặc tại một cơ sở được Đấng Bản quyền chuẩn nhận.
Đôi bạn — không phải bên Công giáo. Bản quy định không đặt ngoại lệ nào cho bên chưa rửa tội.
Bộ Giáo luật đi cùng hướng, và ở đúng chỗ nói về hôn nhân với người chưa rửa tội. Điều 1086 §2 nói không được ban phép chuẩn ngăn trở khác biệt tôn giáo nếu chưa hội đủ các điều kiện ở điều 1125 và 1126. Mà điều 1125 liệt kê ba điều kiện, trong đó điều kiện thứ ba là:
cả hai bên phải được giáo huấn về các mục đích và các đặc tính chính yếu của hôn nhân, mà không bên kết ước nào được loại bỏ.
Nói cách khác: việc bạn được huấn luyện không chỉ là thông lệ giáo xứ, nó nằm trong điều kiện để cha xứ xin được phép chuẩn cho đám cưới của hai bạn.
Vì sao lại thế — và vì sao điều đó có lợi cho bạn
Hai điều kiện còn lại của điều 1125 cho thấy mạch suy nghĩ. Điều kiện thứ nhất buộc bên Công giáo cam kết giữ đức tin và lo cho con cái được rửa tội, giáo dục trong Hội Thánh. Điều kiện thứ hai buộc bên kia được thông báo về cam kết ấy, cách nào đó để chắc rằng họ thật sự biết điều người mình sắp cưới đã hứa.
Nghĩa là luật không đòi bạn tin, cũng không đòi bạn hứa. Luật đòi bạn được biết. Bạn bước vào cuộc hôn nhân này với hiểu biết đầy đủ về điều người kia coi là ràng buộc — kể cả khi bạn không chia sẻ niềm tin ấy. Chi tiết về phần cam kết nằm ở bài cam kết giáo dục con cái.
Đó cũng là lý do khoá học này đáng giá hơn vẻ ngoài thủ tục của nó: phần lớn nội dung nói về đời sống chung, về điều hai bên hứa với nhau, chứ không phải về giáo lý phải thuộc lòng.
Học ở đâu, mất bao lâu, có bị vướng giấy tờ không
Điều 16 §1 cho phép học ở bất cứ giáo xứ nào, hoặc tại cơ sở được Đấng Bản quyền chuẩn nhận — nên bạn không bị buộc phải học đúng giáo xứ nơi cưới. Chi tiết ở bài học giáo lý hôn nhân ở giáo xứ khác.
Điều 18 ấn định khoá kéo dài từ một đến ba tháng, "có thể rút ngắn nhưng vẫn bảo đảm những điều căn bản" — xem thêm học giáo lý hôn nhân mất bao lâu.
Còn nếu bạn ngại vì không có giấy giới thiệu của giáo xứ nào — chuyện rất thường gặp với người không có đạo — thì Điều 17 đã liệu sẵn: cha sở nơi dạy giáo lý có thể đón nhận học viên, mặc dù không có giấy giới thiệu, và trong trường hợp bất khả kháng thì có bổn phận đón nhận. Bạn không bị chặn ở cửa vì thiếu tờ giấy đó.
Vậy còn phần bạn không phải làm
Cho rõ, đây là những điều bạn không phải làm: không phải rửa tội, không phải theo đạo, không phải học giáo lý dự tòng, không phải ký cam kết nào. Toàn bộ phần ấy ở bài không theo đạo có cưới được không.
Và nếu bạn đang cân nhắc theo đạo vì muốn, chứ không vì bị ép, thì theo đạo mất bao lâu giúp bạn ước lượng thời gian trước khi quyết.
Câu nên hỏi cha xứ
Ngắn gọn và hỏi sớm: con không có đạo, lớp giáo lý hôn nhân ở đây khi nào khai giảng, hai đứa con học chung được không, và con cần mang theo giấy gì? Hỏi sớm thì còn xoay được lịch, vì khoá kéo dài tới ba tháng — đây là một lý do nữa để bắt đầu thủ tục sớm.
- Quy định về thủ tục hôn phối áp dụng cho toàn Giáo Hội tại Việt Nam, HĐGMVN, ký 17/4/2024, Điều 16 §1 — “Trước khi kết hôn, đôi bạn buộc phải học giáo lý hôn nhân. Việc học giáo lý có thể thực hiện ở bất cứ giáo xứ nào, hoặc tại một cơ sở được Đấng Bản quyền chuẩn nhận” (hdgmvietnam.com)
- Quy định về thủ tục hôn phối, HĐGMVN 17/4/2024, Điều 19 — “Vì tôn trọng quyền tự do tôn giáo, chỉ nên khuyên chứ không được ép buộc người ngoài Công giáo theo đạo như là điều kiện để kết hôn” (hdgmvietnam.com)
- Quy định về thủ tục hôn phối, HĐGMVN 17/4/2024, Điều 18 — thời gian khoá giáo lý hôn nhân kéo dài từ một đến ba tháng, có thể rút ngắn nhưng vẫn bảo đảm những điều căn bản (hdgmvietnam.com)
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1125, 3° — cả hai bên phải được giáo huấn về các mục đích và các đặc tính chính yếu của hôn nhân, mà không bên kết ước nào được loại bỏ (vatican.va/archive/cod-iuris-canonici)
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1086 §2 — không được ban phép chuẩn ngăn trở khác biệt tôn giáo, nếu không hội đủ các điều kiện nói ở điều 1125 và 1126 (vatican.va/archive/cod-iuris-canonici)