Công giáo, Kitô giáo, Tin Lành khác nhau thế nào?

Ba chữ này bị dùng lẫn nhau hằng ngày, và trong đa số cuộc trò chuyện thì không sao. Nhưng khi ngồi làm hồ sơ hôn phối thì chúng dẫn tới hai con đường khác nhau, nên cần rõ.

Cây và cành

Hình dung đơn giản nhất: Kitô giáo là cái cây, các nhánh lớn là Công giáo, Chính thống giáo và các cộng đoàn Tin Lành. Ai tin vào Đức Kitô và đã được rửa tội thì đều là Kitô hữu, dù thuộc nhánh nào.

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo số 838 nói về mối liên hệ ấy bằng những chữ rất cẩn thận:

Hội Thánh biết mình được liên kết bằng nhiều cách với những người đã được rửa tội và mang danh hiệu Kitô hữu, nhưng không tuyên xưng trọn vẹn đức tin Công giáo hoặc không giữ được sự hiệp nhất và hiệp thông dưới quyền vị kế nhiệm thánh Phêrô. Những ai tin vào Đức Kitô và đã được rửa tội cách thành sự thì được đặt trong một sự hiệp thông nào đó với Hội Thánh Công giáo, dù chưa trọn vẹn.

Hai chữ chưa trọn vẹn là chỗ then chốt: có hiệp thông, nhưng chưa đầy đủ. Và với Chính thống giáo, cũng số 838 nói sự hiệp thông ấy sâu xa tới mức chỉ còn thiếu chút ít để đạt tới sự viên mãn cho phép cùng cử hành Thánh Thể.

Khác nhau ở những điểm nào

Nói gọn và không đi vào tranh luận thần học:

Chữ nói chung ở cột phải là cố ý: Tin Lành gồm rất nhiều hệ phái khác nhau, và không phải hệ phái nào cũng giống nhau. Vì vậy khi làm hồ sơ, giáo xứ thường hỏi tên hệ phái cụ thể chứ không dừng ở hai chữ "Tin Lành".

Vì sao chuyện này quyết định hồ sơ cưới

Đây mới là phần thiết thực. Giáo luật chia thành hai trường hợp rõ rệt, và câu hỏi phân đôi chúng chỉ có một: bên kia đã được rửa tội hay chưa?

Đã rửa tội trong một hệ phái Kitô khác — điều 1124 gọi là hôn nhân hỗn hợp, và đòi phép minh nhiên của nhà chức trách có thẩm quyền. Phép rửa ấy được Hội Thánh Công giáo nhìn nhận, nên không rửa tội lại. Chi tiết ở bài người Công giáo cưới người Tin Lành.

Chưa được rửa tội — điều 1086 §1 đặt đây là ngăn trở khác đạo, và hôn nhân sẽ bất thành nếu không xin miễn chuẩn. Đường đi nằm ở bài phép chuẩn hôn phối.

Hai chữ khác nhau — phép và miễn chuẩn — ứng với hai thủ tục khác nhau. Đó là lý do câu đầu tiên văn phòng giáo xứ hỏi thường không phải "bạn theo đạo gì" mà là "bên kia đã rửa tội chưa".

Nếu không chắc mình đã rửa tội

Chuyện này gặp nhiều hơn ta nghĩ, nhất là với người được rửa tội lúc nhỏ rồi gia đình không còn giữ đạo. Việc nên làm:

1. Hỏi cha mẹ, ông bà, người đỡ đầu — thường trong nhà vẫn có người nhớ.
2. Liên hệ nơi có thể đã rửa tội để xin trích lục sổ.
3. Nếu không tìm được, trình bày với cha xứ nơi làm hồ sơ để ngài hướng dẫn cách xác minh.

Làm sớm việc này thì đỡ được rất nhiều thời gian về sau, vì nó quyết định toàn bộ đường đi của hồ sơ.

Điều đáng nhớ

Người không có đạo hay ngại vì nghĩ mình phải hiểu hết mới nói chuyện được. Thật ra chỉ cần nắm một ý: Kitô giáo là tên chung, Công giáo là một nhánh trong đó, và điều giáo xứ cần biết là bên kia đã rửa tội hay chưa.

Nếu bạn đang tìm hiểu để cưới người Công giáo, bài không theo đạo có cưới được không trả lời câu hỏi lớn nhất trước khi đi vào thủ tục.