Người Công giáo có được hiến tạng, phẫu thuật thẩm mỹ không?

Hiến tạng — Sách Giáo lý nói rõ

Số 2296 nêu đủ cả điều kiện lẫn lời khuyến khích:

• Ghép tạng phù hợp với luật luân lý nếu những nguy hiểm và rủi ro thể lý cùng tâm lý mà người hiến gánh chịu tương xứng với điều tốt mong đợi cho người nhận.
• Hiến tạng sau khi chết là một hành vi cao quý và đáng khen, và cần được khuyến khích như biểu lộ của tình liên đới quảng đại.
• Không được phép về luân lý nếu người hiến, hoặc người có thẩm quyền hợp pháp thay họ, chưa bày tỏ sự ưng thuận minh nhiên.
• Cũng không được phép trực tiếp gây ra tàn phế hoặc cái chết cho một con người, dù là để trì hoãn cái chết của người khác.

Bốn ý ấy gọn lại thành một câu: hiến tạng là việc tốt, miễn là tự nguyện, có ưng thuận rõ ràng, và không lấy mạng người này để kéo dài mạng người kia.

Phẫu thuật thẩm mỹ — điều Sách Giáo lý có nói và không nói

Nói thẳng trước: không có điều nào của Sách Giáo lý nêu đích danh phẫu thuật thẩm mỹ. Vì vậy chúng tôi không đưa ra phán quyết chung cho mọi trường hợp. Nhưng có ba điều liên quan trực tiếp:

1. Thân xác là quà được trao, phải chăm sóc hợp lý. Số 2288 nói sự sống và sức khoẻ thể lý là những ơn quý giá Thiên Chúa trao phó, và ta phải chăm sóc chúng cách hợp lý, có tính tới nhu cầu của người khác và công ích.

2. Nhưng thân xác không phải giá trị tuyệt đối. Số 2289 nói luân lý đòi tôn trọng sự sống thân xác song không biến nó thành giá trị tuyệt đối; Sách Giáo lý bác bỏ quan niệm sùng bái thân xác, hy sinh mọi sự vì nó, thần tượng hoá sự hoàn hảo thể lý. Lối nghĩ ấy, vì chuộng kẻ mạnh hơn kẻ yếu, có thể làm hỏng chính các mối tương quan giữa người với người.

3. Có một lằn ranh về việc can thiệp vào thân thể. Số 2297 nói ngoài những lý do y khoa trị liệu nghiêm nhặt, việc cắt cụt, gây tàn phế hay triệt sản trực tiếp nhắm tới trên người vô tội là trái với luật luân lý.

Vì sao hai câu hỏi này nằm cùng một chỗ

Cả hai đều thuộc phần Sách Giáo lý bàn về tôn trọng phẩm giá con người, và cùng đi ra từ một xác tín: thân xác không phải vật sở hữu để làm gì cũng được, cũng không phải thần tượng để phục vụ bằng mọi giá. Nó là quà được trao, nên vừa đáng chăm sóc, vừa có thể cho đi khi việc cho đi cứu được người khác.

Việc nên làm

1. Với hiến tạng: bày tỏ ý muốn của mình rõ ràng khi còn sống — Sách Giáo lý nhấn mạnh vào sự ưng thuận minh nhiên. Nói với gia đình, vì họ là người được hỏi trước tiên.
2. Với phẫu thuật thẩm mỹ: nếu là can thiệp lớn hoặc bạn đang phân vân về động cơ, đây là chuyện đáng bàn với cha xứ hoặc cha linh hướng — không phải để xin phép, mà để nhìn cho rõ.
3. Đừng suy từ trường hợp người khác. Hoàn cảnh y khoa mỗi người mỗi khác, và Sách Giáo lý cố ý không viết thành danh sách.