Nghi thức
Chọn bài đọc lễ cưới thế nào?
Nội dung bài
Phụng vụ Lời Chúa trong lễ hôn phối không phải chỗ tự chọn đoạn Kinh Thánh mình thích. Nghi thức cử hành Hôn nhân của Hội đồng Giám mục Việt Nam có riêng một chương liệt kê các bài đọc được dùng, kèm quy tắc: có thể đọc ba bài, bài thứ nhất lấy từ Cựu Ước nhưng trong mùa Phục sinh thì lấy từ sách Khải huyền, và luôn phải chọn ít là một bài đọc rõ ràng nói về hôn nhân, những bài loại này được đánh dấu hoa thị. Đôi bạn chọn trong danh sách ấy rồi trình cha xứ, chứ không chọn tự do ngoài danh sách.
Nhiều đôi bước vào phần này với một đoạn Kinh Thánh trong đầu — câu đã thấy trên thiệp cưới của ai đó, hoặc câu mình thích. Rồi ngạc nhiên khi biết phần Lời Chúa trong lễ cưới có quy tắc riêng, không phải chỗ tự chọn.
Nghi thức cử hành Hôn nhân có riêng một chương liệt kê các bài đọc dùng cho lễ hôn phối. Quy tắc: có thể đọc 3 bài, bài thứ nhất lấy từ Cựu Ước — nhưng mùa Phục sinh thì lấy từ sách Khải huyền — và luôn phải chọn ít là một bài rõ ràng nói về hôn nhân (trong sách, các bài này có dấu hoa thị).
Phụng vụ Lời Chúa trong lễ cưới gồm những gì
Chương VI của Nghi thức cử hành Hôn nhân xếp phần Lời Chúa theo thứ tự:
| Phần | Lấy từ đâu |
|---|---|
| Bài đọc I | Cựu Ước — mùa Phục sinh thì lấy từ sách Khải huyền |
| Thánh vịnh đáp ca | Danh sách Thánh vịnh trong sách |
| Bài đọc II | Tân Ước (các thư) |
| Alleluia và câu xướng | Danh sách câu xướng trong sách |
| Tin Mừng | Danh sách các bài Tin Mừng trong sách |
Đây là cùng một cấu trúc với Phụng vụ Lời Chúa của mọi Thánh lễ. Điều riêng của lễ hôn phối là danh sách bản văn được soạn sẵn cho dịp này.
Ba quy tắc phải nhớ
1. Ít là một bài nói rõ về hôn nhân. Trong sách, những bài loại này được đánh dấu hoa thị (*). Bạn có thể chọn một bài về tình yêu nói chung, nhưng không được để cả ba bài đều không nói về hôn nhân.
2. Mùa Phục sinh đổi nguồn bài đọc I. Bình thường bài thứ nhất lấy từ Cựu Ước; trong mùa Phục sinh thì lấy từ sách Khải huyền.
3. Có ngày lễ mà bài đọc không đổi được. Chỉ dẫn ghi rõ: khi không cử hành lễ có nghi thức, có thể lấy một trong những bài đọc về lễ hôn phối ghi trong Sách Bài đọc, trừ khi gặp những ngày lễ xếp hạng từ 1 đến 4 trong bảng thứ tự các ngày phụng vụ. Nói cách khác, cưới đúng vào một lễ lớn thì bài đọc của ngày lễ ấy được ưu tiên. Đây là lý do nên chốt ngày trước, chốt bài đọc sau — xem thêm cưới trong Mùa Chay, Mùa Vọng.
Những sách nào có mặt trong danh sách
Để bạn hình dung phạm vi lựa chọn, đây là các sách Kinh Thánh có bài trong Chương VI:
- Cựu Ước: Sáng thế, Tôbia, Diễm ca, Huấn ca, Giêrêmia.
- Tân Ước (thư): Rôma, Côrintô, Êphêsô, Côlôxê, Gioan (thư thứ nhất), và sách Khải huyền.
- Tin Mừng: Mátthêu, Máccô, Gioan.
Chúng tôi đối chiếu hai bản đăng lại của Chương VI trên mạng và thấy số câu bị gõ lệch nhau — một bản ghi Êphêsô chương 5 câu 21–23, bản kia ghi 21–33; một mục thư Rôma mất hẳn số chương. Chép lại một danh sách có lỗi gõ rồi để bạn cầm đi in tờ nghi thức là làm hại chứ không giúp. Danh sách đầy đủ kèm số câu chính xác nằm trong cuốn Nghi thức cử hành Hôn nhân mà giáo xứ có — xin xem trực tiếp ở đó, hoặc hỏi người phụ trách phụng vụ.
Ai chọn, chọn với ai
Trên thực tế, đôi bạn chọn trước trong danh sách, rồi trình cha xứ hoặc người phụ trách phụng vụ để chốt. Đây không phải thủ tục hình thức: cha giảng lễ sẽ dựa vào chính những bản văn ấy.
Chỉ dẫn của Chương VI nói rõ điều đó: sau bài Tin Mừng, trong bài giảng, linh mục dựa vào bản văn Thánh Kinh để trình bày mầu nhiệm hôn nhân Kitô giáo, phẩm giá tình yêu phu phụ, ân sủng bí tích và trách nhiệm của vợ chồng — nhưng cần lưu ý tới những hoàn cảnh khác nhau của các đương sự.
Câu cuối ấy đáng chú ý. Nó có nghĩa là bản văn bạn chọn nên hợp với hoàn cảnh thật của hai bạn, chứ không chỉ hay về văn chương.
Ai đọc
Bài đọc do người đọc sách công bố; Tin Mừng do linh mục hoặc phó tế công bố. Việc mời người thân trong gia đình đọc bài đọc là chuyện bình thường ở nhiều giáo xứ, nhưng nên:
- Báo trước với giáo xứ, đừng tự sắp xếp rồi thông báo vào phút chót.
- Tập trước trong buổi dợt lễ — đọc trong nhà thờ có micro và tiếng vọng khác hẳn đọc ở nhà.
- In sẵn bản văn đúng bản dịch phụng vụ, không lấy bản trên mạng.
Chọn lúc nào cho kịp
Chốt bài đọc cùng lúc với các chi tiết phụng vụ khác của buổi lễ, không để riêng lẻ:
- Thánh vịnh đáp ca — cũng chọn trong danh sách của sách.
- Lời nguyện giáo dân — phần soạn được nhiều nhất, và cũng phải trình cha xứ.
- Tờ nghi thức phát cho khách, nếu bạn định in.
Chọn muộn thì hỏng đúng hai thứ: không kịp in, và không kịp tập cho người đọc.
Bước tiếp theo
Muốn thấy phần Lời Chúa nằm ở đâu trong toàn bộ buổi lễ, đọc nghi thức hôn phối gồm mấy phần. Nếu bạn đang lên lịch chuẩn bị, xem những việc cần làm trước ngày cưới để đặt việc chọn bài đọc vào đúng mốc thời gian.
Cách một giáo xứ để đôi bạn tham gia chọn bài đọc có thể khác nhau: có nơi đưa cả danh sách cho hai bạn chọn, có nơi cha xứ chọn sẵn rồi trao đổi lại. Nội dung bài này là quy tắc chung trong sách nghi thức — cách làm cụ thể, hỏi giáo xứ nơi bạn cử hành.
Nghi thức cử hành Hôn nhân, Chương VI Phụng vụ Lời Chúa, trích bản dịch của Uỷ ban Phụng tự trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam năm 2008, bản đăng lại của Ban Phụng vụ Giáo phận Cần Thơ — có thể đọc 3 bài đọc, trong đó bài thứ nhất lấy từ Cựu Ước, nhưng trong mùa Phục sinh thì lấy từ sách Khải huyền; luôn phải chọn ít là một bài đọc rõ ràng nói về hôn nhân, những bài loại này được đánh dấu hoa thị · Nghi thức cử hành Hôn nhân, Chương VI — khi không cử hành lễ có nghi thức, thì có thể lấy một trong những bài đọc về lễ hôn phối có ghi trong Sách Bài đọc, trừ khi gặp những ngày lễ xếp hạng từ 1 đến 4 trong bảng thứ tự các ngày phụng vụ · Nghi thức cử hành Hôn nhân, Chương VI — sau bài Tin Mừng, trong bài giảng, linh mục dựa vào bản văn Thánh Kinh trình bày mầu nhiệm hôn nhân Kitô giáo, phẩm giá tình yêu phu phụ, ân sủng bí tích và trách nhiệm của vợ chồng, nhưng cần lưu ý tới những hoàn cảnh khác nhau của các đương sự · Bộ Giáo luật 1983, điều 1119 — ngoài trường hợp khẩn thiết, trong việc cử hành hôn phối phải giữ các nghi thức đã được quy định trong các sách phụng vụ được Hội Thánh phê chuẩn, hoặc đã thành tập tục hợp pháp