Nghi thức
Thánh vịnh đáp ca trong lễ cưới: chọn bài nào?
Nội dung bài
Đáp ca là phần cộng đoàn đáp lại bài đọc thứ nhất, hát hoặc đọc. Sách Bài đọc lễ Hôn phối cho bảy Thánh vịnh để chọn; Thánh vịnh 127 với câu đáp "Phúc thay những ai biết kính sợ Chúa" là bài được chọn nhiều nhất. Uỷ ban Thánh nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam có hướng dẫn cụ thể về bài hát được dùng cho phần đáp ca lễ hôn phối.
Nhiều đôi chuẩn bị cưới quan tâm khá kỹ tới thánh ca nhập lễ và hiệp lễ, rồi tới phần đáp ca thì để ca đoàn tự lo. Thực ra đây là phần có quy định chặt nhất trong toàn bộ phần hát của buổi lễ.
Đáp ca là phần cộng đoàn đáp lại bài đọc thứ nhất, và nó phải là một Thánh vịnh — không thay bằng bài hát khác được. Sách Bài đọc lễ Hôn phối cho bảy Thánh vịnh để chọn, phổ biến nhất là Thánh vịnh 127. Uỷ ban Thánh nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam còn nêu rõ bài hát nào được dùng cho phần này.
Đáp ca đứng ở đâu trong buổi lễ
Trong phụng vụ Lời Chúa, trình tự là: bài đọc I → đáp ca → bài đọc II → Alleluia → Tin Mừng.
Đáp ca không phải một tiết mục xen giữa hai bài đọc. Nó là lời đáp lại bài đọc vừa nghe: người xướng hát từng câu Thánh vịnh, cộng đoàn hát lại câu điệp khúc. Vì thế Thánh vịnh chọn cho đáp ca cần ăn khớp với bài đọc thứ nhất mà bạn đã chọn.
Xem trình tự đầy đủ của thánh lễ hôn phối để thấy phần này nằm ở đâu trong cả buổi.
Bảy Thánh vịnh được chọn
Uỷ ban Thánh nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, trong Đại hội Thánh nhạc lần thứ 52 ngày 23/04/2024, liệt kê các Thánh vịnh đáp ca cho lễ Hôn phối:
| Thánh vịnh | Câu đáp |
|---|---|
| Tv 32 (33) | Lượng từ bi Chúa trải khắp địa cầu |
| Tv 33 | Tôi chúc tụng Chúa trong mọi lúc |
| Tv 102 (103) | Chúa là Đấng từ bi nhân ái |
| Tv 111 | Phúc thay người hết lòng mộ mến huấn lệnh Ngài |
| Tv 127 | Phúc thay những ai kính sợ Chúa |
| Tv 144 | Chúa hiền dịu với mọi người |
| Tv 148 | Hãy ca tụng danh Chúa |
Các số trong ngoặc là cách đánh số theo bản Do Thái — cùng một Thánh vịnh, hai lối đánh số. Gặp cả hai cách ghi trong sách vở là bình thường.
Thánh vịnh 127 — bài được chọn nhiều nhất
Sách Bài đọc ghi cho lễ Hôn phối: Tv 127 (128), 1-2.3.4-5, với câu đáp:
Phúc thay những ai biết kính sợ Chúa. (c. 1a)
hoặc:
Đó là ân lộc dành cho những kẻ kính sợ Chúa. (c. 4)
Lý do bài này hợp lễ cưới hơn cả nằm ở nội dung các câu xướng: chúng nói về thành quả công việc, về người bạn đời, về con cái quanh bàn ăn, về lời chúc lành từ Sion cho tới đời cháu chắt. Đó là một hình ảnh gia đình rất cụ thể chứ không trừu tượng.
Hướng dẫn về bài hát cho phần đáp ca
Đây là điểm nhiều người chưa biết, và nó chặt hơn người ta tưởng.
Cùng Đại hội Thánh nhạc lần thứ 52, Uỷ ban Thánh nhạc nêu rõ: các bài đáp ca trong Thánh lễ Hôn phối chỉ được sử dụng bài "Vinh phúc thay" của Lm Kim Long và bài "Vinh phúc thay" của Thanh Lâm. Bài "Phúc cho những ai tôn sợ Thiên Chúa" không được dùng, vì tác giả viết quá xa với Thánh vịnh 127.
Lý do đằng sau đáng để hiểu: đáp ca là bản văn Thánh Kinh được hát lên, không phải một bài hát lấy cảm hứng từ Thánh Kinh. Một bài diễn ý quá xa bản văn thì dù hay tới đâu cũng không làm được việc của đáp ca.
Với đôi hôn phối, điều này nghĩa là: phần đáp ca không phải chỗ để chọn theo sở thích. Những bài bạn thích mà không thuộc nhóm này vẫn dùng được ở phần nhập lễ, dâng lễ hay hiệp lễ — nơi có nhiều lựa chọn hơn hẳn.
Hướng dẫn của Uỷ ban Thánh nhạc là hướng dẫn chung, còn thực hành cụ thể do giáo xứ và ca đoàn nơi bạn cử hành quyết định. Khi gặp cha xứ hoặc người phụ trách phụng vụ để chuẩn bị buổi lễ, hãy hỏi luôn phần đáp ca — cùng lúc với việc chọn bài đọc.
Ba việc nên làm
Chọn bài đọc trước, chọn đáp ca sau. Đáp ca là lời đáp lại bài đọc thứ nhất, nên thứ tự này thuận hơn.
Nói với ca đoàn sớm. Ca đoàn cần thời gian tập, nhất là khi bạn chọn một Thánh vịnh ít dùng hơn Tv 127.
Hỏi gộp một lần. Bài đọc, đáp ca, thánh ca các phần, người đọc sách — bốn việc này nên hỏi trong cùng buổi gặp cha xứ, cùng với các việc khác trong thủ tục hôn phối.
Uỷ ban Thánh nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, Đại hội Thánh nhạc lần thứ 52 ngày 23/04/2024, đề tài Hướng dẫn chọn bài hát trong Thánh lễ với Nghi thức Cử hành Hôn phối và Nghi thức An táng — danh sách bảy Thánh vịnh đáp ca cho lễ Hôn phối · Uỷ ban Thánh nhạc HĐGMVN, Đại hội Thánh nhạc 52 — các bài đáp ca trong Thánh lễ Hôn phối chỉ được sử dụng bài Vinh phúc thay của Lm Kim Long và Vinh phúc thay của Thanh Lâm; bài Phúc cho những ai tôn sợ Thiên Chúa không được dùng vì tác giả viết quá xa với Thánh vịnh 127 · Sách Bài đọc, Thánh lễ Hôn phối — đáp ca Tv 127 (128), 1-2.3.4-5, câu đáp Phúc thay những ai biết kính sợ Chúa (c. 1a), hoặc Đó là ân lộc dành cho những kẻ kính sợ Chúa (c. 4) · Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma, số 61 — Thánh vịnh đáp ca là phần của phụng vụ Lời Chúa, có tầm quan trọng lớn về phụng vụ và mục vụ