Khác đạo
Bị đòi theo đạo mới cho cưới — luật Giáo hội nói sao?
Nội dung bài
Theo đạo không phải điều kiện để được cưới trong nhà thờ, và Hội đồng Giám mục Việt Nam đã viết điều đó thành văn bản: vì tôn trọng quyền tự do tôn giáo, chỉ nên khuyên chứ không được ép buộc người ngoài Công giáo theo đạo như là điều kiện để kết hôn; nếu đương sự muốn, nên chấp nhận cho kết hôn với chuẩn khác đạo. Cùng văn bản ấy cũng nói cha sở không có quyền cấm kết hôn, cũng không được đặt thêm quy định có giá trị như luật cấm hay hạn chế việc kết hôn.
Câu này thường không đến từ nhà thờ mà đến từ bàn nước gia đình: "Muốn cưới con tôi thì phải theo đạo đã." Người nghe không biết đó là yêu cầu của luật hay của gia đình, nên đành im. Văn bản chung của Giáo hội tại Việt Nam trả lời rất thẳng, và trả lời theo hướng có lợi cho sự tự nguyện.
Hội đồng Giám mục Việt Nam quy định: **vì tôn trọng quyền tự do tôn giáo, chỉ nên khuyên chứ không được ép buộc người ngoài Công giáo theo đạo như là điều kiện để kết hôn.
Cùng mạch tôn trọng tự do ấy, còn một câu hay được hỏi khẽ sau khi đã theo đạo: theo đạo rồi có bỏ được không. Nếu đương sự muốn, nên chấp nhận cho kết hôn với chuẩn khác đạo.** Cùng văn bản ấy cũng nói cha sở không có quyền cấm kết hôn, cũng không được đặt thêm quy định có giá trị như luật cấm hay hạn chế việc kết hôn.
Nguyên văn điều luật
Đoạn ấy nằm ở phần nói về giáo lý dự tòng, ngay sau câu ấn định thời gian dự tòng. Đọc nguyên văn thì rõ cả tinh thần lẫn hướng giải quyết:
Vì tôn trọng quyền tự do tôn giáo, chỉ nên khuyên chứ không được ép buộc người ngoài Công giáo theo đạo như là điều kiện để kết hôn. Nếu đương sự muốn, nên chấp nhận cho kết hôn với chuẩn khác đạo.
Hai vế của câu ấy đi liền nhau và bổ nghĩa cho nhau. Vế đầu là điều không được làm: đặt việc theo đạo thành điều kiện. Vế sau là điều nên làm thay vào đó: chấp nhận cho kết hôn với phép chuẩn khác đạo.
Chữ "chỉ nên khuyên" cũng đáng để ý. Việc mời gọi tìm hiểu đức tin không bị cấm — mời gọi là việc bình thường và chân thành. Điều bị loại bỏ là ép buộc, và cụ thể hơn là ép buộc như một điều kiện để được cưới.
Còn một câu nữa dành cho việc đặt thêm điều kiện
Ở phần nói về thẩm quyền, văn bản có câu này:
Cha sở không có quyền cấm kết hôn, cũng không được phép đặt thêm quy định có giá trị như những luật cấm hay hạn chế việc kết hôn.
Hai câu ấy đặt cạnh nhau cho bạn một điểm tựa yên tâm: điều kiện để cưới là điều kiện luật chung đã định, không phải điều kiện mỗi nơi tự thêm. Chi tiết về quyền và nghĩa vụ chứng hôn của cha sở nằm ở cha xứ có quyền từ chối làm lễ cưới không.
Vậy đường đi khi không theo đạo là gì
Bộ Giáo luật đặt ra một ngăn trở gọi là khác biệt tôn giáo: hôn nhân giữa một người đã rửa tội trong Giáo hội Công giáo với một người không được rửa tội thì bất thành. Nhưng chính điều luật ấy nói tiếp ngay về việc miễn chuẩn ngăn trở này.
Nghĩa là luật không dựng một bức tường, mà dựng một cánh cửa có khoá và trao sẵn chìa. Cánh cửa ấy tên là phép chuẩn hôn phối — cha xứ bên Công giáo đứng ra xin, Đấng Bản quyền ban.
Ba điều kiện để được chuẩn, theo Bộ Giáo luật:
- Bên Công giáo tuyên bố sẵn sàng xa tránh mọi nguy cơ mất đức tin, và thành thật hứa làm hết sức để con cái được rửa tội và giáo dục trong Giáo hội Công giáo.
- Bên kia được thông báo kịp thời về lời hứa ấy, sao cho chắc chắn họ thật sự biết bên Công giáo hứa điều gì.
- Cả hai được dạy về các mục đích và đặc tính của hôn nhân, mà không bên nào được loại trừ.
Đọc kỹ ba điều kiện thì thấy: lời hứa thuộc về bên Công giáo. Bên chưa rửa tội không hứa gì, chỉ cần được biết. Đây thường là điều làm gia đình bên ngoài Công giáo yên tâm nhất khi được giải thích rõ — chi tiết ở cam kết giáo dục con cái.
Nói lại chuyện này với gia đình thế nào
- Tách bạch hai nguồn của yêu cầu. Có yêu cầu đến từ luật, có yêu cầu đến từ mong muốn của người thân. Cả hai đều thật, nhưng chỉ một cái là điều kiện để cưới.
- Đưa văn bản ra, đừng đưa lý lẽ suông. Câu "vì tôn trọng quyền tự do tôn giáo, chỉ nên khuyên chứ không được ép buộc" là câu của Hội đồng Giám mục Việt Nam, ký ngày 17/4/2024.
- Nói rõ phần con cái. Đây thường là nỗi lo thật đằng sau đòi hỏi. Bên Công giáo có lời hứa của mình; bên kia không bị ràng buộc phải theo đạo.
- Mời gia đình cùng đi gặp cha xứ. Nghe trực tiếp từ ngài thường nhẹ hơn nghe lại qua hai bạn.
Nếu gia đình vẫn phản đối, cách nói chuyện với từng bên có ở gia đình phản đối cưới khác đạo. Còn nếu bạn muốn tìm hiểu đạo vì chính mình chứ không vì sức ép, cách tính lịch nằm ở theo đạo mất bao lâu.
Nội dung trên dẫn Quy định về thủ tục hôn phối áp dụng cho toàn Giáo Hội tại Việt Nam của Hội đồng Giám mục Việt Nam, ký ngày 17/4/2024, và Bộ Giáo luật 1983 bản chính thức của Toà Thánh. Bài này nói về quyền theo luật, không nhằm dựng chuyện đối đầu với ai — cách đi đúng vẫn là gặp cha xứ và trình bày sớm.
- Quy định về thủ tục hôn phối áp dụng cho toàn Giáo Hội tại Việt Nam — Hội đồng Giám mục Việt Nam, Vĩnh Long 17/4/2024
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1086 §1 — hôn nhân giữa một người đã được rửa tội trong Giáo hội Công giáo hoặc đã được nhận vào Giáo hội ấy, với một người không được rửa tội, thì bất thành
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1086 §2 — không được miễn chuẩn ngăn trở này nếu chưa hội đủ các điều kiện nói ở điều 1125 và 1126
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1125 — Đấng Bản quyền địa phương có thể ban phép ấy khi có lý do chính đáng và hợp lý, với ba điều kiện: bên Công giáo tuyên bố sẵn sàng xa tránh mọi nguy cơ mất đức tin và thành thật hứa làm hết sức để con cái được rửa tội và giáo dục trong Giáo hội Công giáo; bên kia được thông báo về lời hứa ấy; cả hai được dạy về các mục đích và đặc tính của hôn nhân
- Bản chính thức đối chiếu tại vatican.va/archive/cod-iuris-canonici (Libreria Editrice Vaticana)