Đã cưới ngoài Công giáo, nay theo đạo thì có phải cưới lại?

Hai vợ chồng cưới nhau đã nhiều năm theo phong tục gia đình, có tiệc, có họ hàng, có đăng ký kết hôn. Rồi một người, hoặc cả hai, muốn theo đạo. Câu hỏi lo lắng nhất thường là: có phải làm đám cưới lại trong nhà thờ không? Câu trả lời của Giáo hội tại Việt Nam ngắn gọn và nhẹ nhõm hơn nhiều người nghĩ.

Hôn nhân tự nhiên — Giáo hội công nhận sẵn

Điểm khởi đầu nằm ở câu này:

Giáo Hội công nhận giá trị của hôn nhân đã được cử hành bởi một thể thức "công" theo luật hay tục lệ của người ngoài Công giáo, cũng quen gọi là hôn nhân tự nhiên, nghĩa là công nhận hôn nhân đó thành sự.

Chữ khoá là thể thức công: một cuộc kết hôn công khai theo luật hoặc theo tục lệ — đăng ký tại cơ quan chính quyền, lễ cưới theo phong tục gia đình, được cộng đồng biết. Đó không phải chuyện riêng tư giữa hai người, mà là một hôn nhân có hình thức công khai.

Vì vậy, hôn nhân của hai người ngoài Công giáo không hề là một khoảng trống dưới mắt Giáo hội. Nó đã thành sự từ ngày cử hành.

Vì thế không cử hành lại

Hệ quả được viết thẳng ra:

Một khi hôn nhân đã thành sự, đã trở nên vợ chồng thì không được cử hành hôn nhân lần thứ hai trong đạo Công giáo. Vì vậy, khi một hoặc cả hai người trong đôi bạn, đã kết hôn thành sự theo thể thức ngoài Công giáo, nay xin được thâu nhận vào thông công đầy đủ với Giáo Hội Công giáo hoặc xin được rửa tội, thì không được cử hành kết hôn lại.

Nhiều đôi tới gặp cha xứ với tâm thế đi "xin làm lại cho đúng". Thực ra điều đang có đã đúng, và việc cử hành lại chính là điều luật không cho phép — bởi vì hai người đã là vợ chồng thật rồi, không thể trở thành vợ chồng lần thứ hai.

Hai trường hợp, hai kết quả

Chỉ một người theo đạo. Quy định nói: họ không phải xin chuẩn hôn nhân khác đạo. Điều này thoạt nghe lạ, vì ngăn trở khác biệt tôn giáo vốn có thật trong Bộ Giáo luật. Nhưng ngăn trở ấy nói về hôn nhân sắp được cử hành giữa một người Công giáo với một người chưa rửa tội — còn ở đây hôn nhân đã thành sự từ trước khi ai trong hai người rửa tội. Không có cuộc cử hành mới nào để mà ngăn trở.

Cả hai cùng theo đạo. Quy định nói: hôn nhân của họ tự động được nâng lên phẩm giá bí tích. Không nghi thức, không hồ sơ, không lễ cưới lần hai. Điều này khớp đúng với nguyên tắc gốc trong Bộ Giáo luật: giữa những người đã được rửa tội, không thể có khế ước hôn nhân thành sự mà lại không đồng thời là bí tích.

Đừng nhầm với trường hợp phải hợp thức hoá

Đây là chỗ dễ lẫn nhất, nên tách rõ:

• Hai người đều ngoài Công giáo cưới nhau theo tục lệ — thành sự. Nay theo đạo thì không cử hành lại, như trên.
• Một bên là người Công giáo mà đám cưới không giữ thể thức giáo luật — chưa thành sự, và đây mới là trường hợp cần hợp thức hoá. Lý do: người Công giáo buộc phải giữ thể thức, còn người chưa rửa tội thì không bị buộc bởi luật ấy.
• Còn một dây hôn phối trước chưa được giải quyết — trường hợp phức tạp nhất, phải qua toà án của Hội Thánh.

Ba nhóm ấy nghe gần giống nhau nhưng khác hẳn về bản chất. Cách phân biệt đầy đủ nằm ở rối hôn phối là gì. Và đây đúng là chỗ không nên tự chẩn đoán: chỉ cần một chi tiết khác đi — chẳng hạn một trong hai người từng được rửa tội hồi nhỏ mà không nhớ — là hoàn cảnh chuyển sang nhóm khác.

Việc nên làm, theo thứ tự

1. Gặp cha xứ nơi bạn đang sống và kể đủ hoàn cảnh: cưới năm nào, cử hành thế nào, có đăng ký kết hôn dân sự không.
2. Nói rõ tình trạng rửa tội của cả hai người, kể cả những lần rửa tội hồi nhỏ mà bạn chỉ nghe kể lại.
3. Hỏi về khoá giáo lý dự tòng nếu bạn xin rửa tội — thời gian và lịch khai giảng nằm ở theo đạo mất bao lâu.
4. Hỏi về việc ghi sổ. Hôn nhân của bạn cần được ghi nhận đúng chỗ trong sổ sách giáo xứ, và đó là việc của cha sở.

Nếu bạn đang tìm hiểu đời sống đạo của một gia đình mà hai người khác niềm tin, đọc thêm vợ chồng khác đạo sống với nhau thế nào.

Trường hợp gần giống nhưng khác gốc: hai bạn đều Công giáo và đã cử hành lễ trong nhà thờ ở nước ngoài, nay về Việt Nam — phần ấy ở bài đã cưới ở nước ngoài, về Việt Nam có phải cưới lại không.