Giáo lý
Bí tích Hôn phối là gì? Ai lập, ai cử hành, gồm những gì
Nội dung bài
Giáo luật nói rõ: sự ưng thuận của hai người, được bày tỏ hợp pháp, làm nên hôn nhân — và không quyền lực nhân loại nào có thể thay thế sự ưng thuận đó. Linh mục hay phó tế chủ sự là người hỏi và nhận sự ưng thuận ấy nhân danh Giáo hội, cùng với hai người làm chứng.
Rất nhiều người nghĩ linh mục là người "làm phép" cho hai người thành vợ chồng. Giáo luật nói ngược lại: chính sự ưng thuận của hai bạn làm nên hôn nhân, và không quyền lực nào của con người có thể thay thế điều đó.
Bí tích Hôn phối là khế ước hôn nhân đã được Chúa Kitô nâng lên hàng bí tích giữa những người đã rửa tội. Thứ làm nên hôn nhân là sự ưng thuận của hai người, được bày tỏ hợp pháp. Linh mục hay phó tế chủ sự là người chứng hôn — ngài hỏi, rồi nhân danh Giáo hội đón nhận sự ưng thuận ấy, cùng với hai người làm chứng.
Bí tích Hôn phối là gì
Giáo luật mô tả hôn nhân trước hết là một khế ước — một giao ước giữa một người nam và một người nữ. Với những người đã rửa tội, khế ước ấy đã được Chúa Kitô nâng lên hàng bí tích.
Có một điểm trong luật ít người để ý nhưng rất quan trọng: giữa những người đã rửa tội, không thể có khế ước hôn nhân thành sự mà lại không đồng thời là bí tích. Hai điều đó không tách rời nhau được. Nghĩa là hai người Công giáo không thể chọn "chỉ kết hôn dân sự thôi, không cần bí tích" rồi coi đó là hôn nhân thành sự theo luật Giáo hội.
Ai thiết lập bí tích này
Hôn nhân không phải phát minh của Giáo hội. Nó có từ khởi nguyên của con người, ở mọi nền văn hoá, kể cả nơi chưa từng nghe nói tới Kitô giáo.
Điều Giáo luật nói là: khế ước ấy đã được Chúa Kitô nâng lên hàng bí tích giữa những người đã rửa tội. Không phải tạo ra một thứ mới, mà nâng một thực tại vốn có lên thành dấu chỉ mang ơn thánh.
Ai cử hành — chỗ hiểu ngược phổ biến nhất
Đây là câu hỏi được hỏi nhiều nhất về bí tích này, và câu trả lời thường làm người ta bất ngờ.
Giáo luật viết rõ: sự ưng thuận của đôi bên, được bày tỏ hợp pháp giữa những người có năng cách theo luật, làm nên hôn nhân — và không quyền lực nhân loại nào có thể thay thế sự ưng thuận ấy.
Còn vai trò của vị chủ sự? Luật cũng định nghĩa rõ: người chứng hôn là người hiện diện, hỏi để đôi bên bày tỏ sự ưng thuận, và nhân danh Giáo hội đón nhận sự ưng thuận đó.
| Người | Vai trò theo Giáo luật |
|---|---|
| Hai người kết hôn | Bày tỏ sự ưng thuận — chính điều này làm nên hôn nhân |
| Linh mục hoặc phó tế | Chứng hôn: hỏi, rồi nhân danh Giáo hội đón nhận sự ưng thuận |
| Hai người làm chứng | Có mặt để chứng kiến; thiếu họ thì hôn nhân không thành sự |
Hiểu đúng điều này đổi cách bạn nhìn cả buổi lễ. Khoảnh khắc quan trọng nhất không phải lúc vị chủ sự giơ tay ban phép lành, mà là lúc hai bạn nói lời ưng thuận. Mọi thứ khác trong nghi thức đều xoay quanh vài giây đó.
Chi tiết về vai trò hai người làm chứng ở bài người làm chứng là ai, cần mấy người.
Sự ưng thuận — nó là cái gì
Giáo luật mô tả sự ưng thuận là hành vi của ý chí, qua đó người nam và người nữ trao ban và đón nhận nhau bằng một giao ước bất khả thu hồi.
Hai chữ đáng dừng lại:
"Hành vi của ý chí" — không phải cảm xúc, không phải một thủ tục cần ký. Là một quyết định thật.
"Bất khả thu hồi" — đây là lý do Giáo hội đặt nặng việc hai người phải hoàn toàn tự do. Một quyết định không rút lại được thì phải được đưa ra mà không ai ép buộc. Đó cũng là mục đích của bước điều tra hôn phối: cha xứ hỏi riêng từng người để xác nhận sự tự do ấy.
"Cưới ngoài nhà thờ rồi vào xin bổ sung sau cũng được." Không đúng như nhiều người tưởng. Giáo luật ràng buộc thể thức cử hành: chỉ thành sự những hôn nhân kết ước trước mặt vị chứng hôn có thẩm quyền và hai người làm chứng. Không giữ thể thức ấy thì hôn nhân không thành sự theo luật Giáo hội — chứ không phải là một thiếu sót nhỏ có thể vá sau.
Bí tích này gồm mấy phần
Nhìn theo điều kiện để hôn nhân thành sự, có ba phần không thể thiếu:
- Sự ưng thuận của cả hai người.
- Năng cách kết hôn theo luật — tức không vướng ngăn trở nào.
- Thể thức cử hành trước người chứng hôn có thẩm quyền và hai người làm chứng.
Thiếu một trong ba, hôn nhân không thành sự — dù buổi lễ vẫn diễn ra, dù có đủ khách mời và ảnh cưới. Bài hôn phối thành sự khi nào đi sâu vào từng điều kiện.
Bí tích này đem lại gì
Giáo luật nói: từ một hôn nhân thành sự phát sinh giữa hai vợ chồng một dây ràng buộc, tự bản chất là vĩnh viễn và độc hữu.
Đây là hệ quả khách quan — nó không phụ thuộc vào việc về sau hai người còn cảm thấy thế nào. Chính vì hệ quả nặng như vậy mà Giáo hội yêu cầu chuẩn bị kỹ trước khi cử hành, chứ không phải để làm khó ai.
Hai đặc tính của dây ràng buộc này — đơn nhất và bất khả phân ly — nằm ở bài hai đặc tính của hôn nhân Công giáo.
Bước tiếp theo
Nếu bạn đang chuẩn bị cưới, phần cần đọc kế tiếp là học giáo lý hôn nhân là gì — khoá học trình bày chính những nội dung này, và là yêu cầu trước khi cử hành lễ.
Trình tự thủ tục và giấy tờ nằm ở thủ tục cưới trong nhà thờ; trình tự buổi lễ ở nghi thức lễ cưới. Nếu một trong hai người chưa rửa tội, xem phép chuẩn hôn phối — trường hợp đó có quy định riêng.
Bộ Giáo luật 1983, điều 1055 §1 — khế ước hôn nhân đã được Chúa Kitô nâng lên hàng bí tích giữa những người đã rửa tội · Bộ Giáo luật 1983, điều 1055 §2 — giữa những người đã rửa tội, không thể có khế ước hôn nhân thành sự mà lại không đồng thời là bí tích · Bộ Giáo luật 1983, điều 1057 §1 — sự ưng thuận của đôi bên, được bày tỏ hợp pháp giữa những người có năng cách theo luật, làm nên hôn nhân; không quyền lực nhân loại nào có thể thay thế sự ưng thuận ấy · Bộ Giáo luật 1983, điều 1057 §2 — sự ưng thuận hôn nhân là hành vi của ý chí, qua đó người nam và người nữ trao ban và đón nhận nhau bằng một giao ước bất khả thu hồi · Bộ Giáo luật 1983, điều 1108 §1 — chỉ thành sự những hôn nhân được kết ước trước mặt Đấng Bản quyền địa phương, cha sở, hoặc linh mục hay phó tế được một trong hai vị ấy uỷ nhiệm, và trước mặt hai người làm chứng · Bộ Giáo luật 1983, điều 1108 §2 — người chứng hôn là người hiện diện, hỏi để đôi bên bày tỏ sự ưng thuận, và nhân danh Giáo hội đón nhận sự ưng thuận ấy · Bộ Giáo luật 1983, điều 1134 — từ một hôn nhân thành sự phát sinh giữa hai vợ chồng một dây ràng buộc, tự bản chất là vĩnh viễn và độc hữu · Bản chính thức đối chiếu tại vatican.va/archive/cod-iuris-canonici (Libreria Editrice Vaticana)