Hôn nhân Công giáo khác hôn nhân tự nhiên chỗ nào?

Câu hỏi này hay xuất hiện trong lớp giáo lý hôn nhân, và nó quan trọng hơn vẻ ngoài học thuật của nó — vì trả lời được nó thì hiểu luôn vì sao Hội Thánh coi hôn nhân của người ngoài Công giáo là thật.

Phần chung cho mọi cuộc hôn nhân

Giáo luật mở đầu phần hôn nhân bằng một định nghĩa mà không có chữ nào riêng của Công giáo:

Điều 1055 §1 — Giao ước hôn nhân, qua đó một người nam và một người nữ thiết lập giữa họ sự thông hiệp trọn cả cuộc sống, tự bản chất hướng tới thiện ích của đôi bạn cùng việc sinh sản và giáo dục con cái…

Đọc kỹ sẽ thấy ba yếu tố, và cả ba đều thuộc về hôn nhân như một thực tại con người:

• Sự thông hiệp trọn cả cuộc sống — không phải một phần, không phải tạm thời.
• Thiện ích của đôi bạn.
• Việc sinh sản và giáo dục con cái.

Đây là lý do Hội Thánh nhìn nhận hôn nhân của người không có đạo là thật và có giá trị. Không ai phải theo đạo thì hôn nhân mới đáng kể.

Chỗ khác biệt nằm ở vế sau

Cùng điều luật ấy, vế sau đổi hẳn tầm vóc:

…đã được Chúa Kitô nâng lên hàng bí tích giữa những người đã được rửa tội.

Và §2 nói dứt khoát hơn nữa:

Điều 1055 §2 — Vì lý do đó, giữa những người đã được rửa tội, không thể có khế ước hôn nhân thành sự mà tự nó lại không phải là một bí tích.

Mấy chữ không thể có đáng dừng lại. Hai người đã rửa tội không có lựa chọn cưới nhau "theo kiểu dân sự thôi, chưa cần bí tích". Nếu hôn nhân của họ thành sự, nó đã là bí tích rồi — dù họ có ý thức điều đó hay không.

Bí tích thêm gì

Không thêm một tầng nghi lễ. Nó làm hai việc, và Giáo luật nói rõ cả hai:

Làm cho bền hơn.

Điều 1056 — Hai đặc tính thiết yếu của hôn nhân là đơn nhất và bất khả phân ly; trong hôn nhân Kitô giáo, chúng có được sự vững chắc đặc biệt do bí tích.

Hai đặc tính ấy vốn thuộc về mọi hôn nhân, không riêng Công giáo — bí tích làm chúng vững thêm. Xem bài hai đặc tính đơn nhất và bất khả phân ly.

Ban ơn để sống điều đã cam kết.

Điều 1134 — Từ hôn nhân thành sự phát sinh giữa đôi bạn một dây liên kết tự bản chất vĩnh viễn và độc hữu. Hơn nữa, trong hôn nhân Kitô giáo, một bí tích riêng củng cố và như thánh hiến đôi bạn cho các bổn phận và phẩm giá của bậc sống mình.

Chữ thánh hiến ở đây đặt đời sống vợ chồng ngang hàng với một ơn gọi, chứ không phải một hợp đồng dân sự có thêm phần lễ nghi.

Nếu một bên chưa rửa tội

Điều 1055 §2 nói về hôn nhân giữa những người đã rửa tội. Khi một bên chưa rửa tội, hôn nhân vẫn thành sự nếu đủ điều kiện và cử hành đúng thể thức — nhưng không phải là bí tích theo nghĩa trên.

Đây chính là lý do kỹ thuật đằng sau việc nghi thức thường được cử hành ngoài Thánh lễ, chứ không phải vì phân biệt đối xử. Bài cưới ngoài Thánh lễ nói rõ lý do mục vụ, và bài không theo đạo vẫn cưới được không trả lời câu hỏi lớn nhất của nhóm khác đạo.

Còn phần dân sự

Cưới trong nhà thờ không thay thế việc đăng ký kết hôn dân sự, và ngược lại. Người Công giáo ở Việt Nam làm cả hai — đó là hai việc thuộc hai thẩm quyền khác nhau, không phải một việc làm hai lần.