Thủ tục
Một bên ở nước ngoài thì rao hôn phối thế nào?
Nội dung bài
Việc rao không chuyển ra nước ngoài, mà phần điều tra thì có thể nhờ. Điều 6 Quy định thủ tục hôn phối của Hội đồng Giám mục Việt Nam đặt trách nhiệm lập hồ sơ và điều tra nơi cha sở nơi cử hành chứng hôn, và cho phép trong trường hợp bất khả kháng nhờ một linh mục có khả năng thực hiện giúp. Điều 1070 của Bộ Giáo luật buộc người điều tra giúp thông báo kết quả cho cha sở chứng hôn càng sớm càng tốt bằng một văn thư chính thức. Riêng khi cả hai đều có cư sở ở nước ngoài mà muốn cưới tại Việt Nam thì Điều 7 mở hai lối, một lối kèm giấy nihil obstat.
Đây là tình huống rất thường gặp và cũng rất hay bị hình dung sai: người ta tưởng phải "rao ở bên kia", hoặc tưởng bên ở nước ngoài buộc phải về Việt Nam mới điều tra được. Cả hai đều không đúng.
Việc rao không chuyển ra nước ngoài — phần điều tra thì có thể nhờ. Điều 6 đặt nhiệm vụ lập hồ sơ và điều tra nơi cha sở nơi cử hành chứng hôn, và cho phép "trong trường hợp bất khả kháng" nhờ một linh mục khác thực hiện giúp. Kết quả phải gửi về bằng văn thư chính thức — điều 1070 Bộ Giáo luật.
Riêng khi cả hai cùng có cư sở ở nước ngoài, Điều 7 mở một lối khác, kèm giấy nihil obstat.
Trước hết, phân biệt hai tình huống
Bản Quy định về thủ tục hôn phối áp dụng cho toàn Giáo Hội tại Việt Nam (HĐGMVN, 17/4/2024) xử lý hai ca khác nhau, và người đọc hay lấy nhầm điều luật của ca kia:
| Tình huống | Điều áp dụng |
|---|---|
| Một bên ở nước ngoài, bên kia ở Việt Nam | Điều 6 — cha sở nơi cử hành lập hồ sơ, nhờ điều tra khi bất khả kháng |
| Cả hai đều có cư sở ở nước ngoài, muốn cưới tại Việt Nam | Điều 7 — hai lối, một lối kèm nihil obstat |
Bài này nói về hàng trên. Nếu bạn rơi vào hàng dưới, đọc thẳng mục Cả hai cùng ở nước ngoài bên dưới.
Ai lập hồ sơ, ai rao
Điều 6. Cha sở nơi cử hành chứng hôn có nhiệm vụ thiết lập hồ sơ và điều tra hôn phối. Trong trường hợp bất khả kháng, cha sở có thể nhờ một linh mục có khả năng thực hiện giúp, có thể là cha sở của bên nam hoặc bên nữ, hoặc nơi mà một trong đôi bạn đã cư ngụ được một tháng.
Trục nằm ở vế đầu: trách nhiệm không dời đi đâu cả. Nhà thờ nơi bạn cưới vẫn là nơi lập hồ sơ, và rao hôn phối vẫn diễn ra ở đó, theo Điều 12 §1 — ba thánh lễ Chúa nhật liên tiếp.
Vế sau mới là phần gỡ khó: khi bên kia không thể có mặt, cha sở nhờ một linh mục khác làm giúp phần điều tra. Bản quy định còn gợi ý sẵn nhờ ai — cha sở của bên nam hoặc bên nữ, hoặc cha sở nơi một trong hai người đã cư ngụ được một tháng. Chi tiết một tháng ấy đáng nhớ: nó cho phép nhờ cả giáo xứ nơi người ấy đang sống tạm ở nước ngoài.
Kết quả gửi về thế nào
Không phải bằng tin nhắn, và cũng không phải bằng lời kể lại. Bộ Giáo luật nói thẳng:
Điều 1070. Nếu người tiến hành điều tra không phải là cha sở sẽ chứng hôn, thì phải thông báo kết quả cho vị ấy càng sớm càng tốt, bằng một văn thư chính thức.
Đây là lý do phần việc này cần thời gian, và cũng là lý do nên khởi động sớm: một văn thư đi từ giáo xứ ở nước ngoài về Việt Nam không nhanh như một email. Bài bắt đầu thủ tục trước bao lâu cho khung thời gian chung.
Cả hai cùng ở nước ngoài
Khi không ai trong hai người có cư sở tại Việt Nam, Điều 7 cho cha sở tại Việt Nam chọn một trong hai lối:
- Lối một: cha "chấp nhận đảm nhận chứng hôn cho họ và chu toàn tất cả các quy định về thủ tục hôn phối" — tức làm trọn gói tại Việt Nam.
- Lối hai: cha "yêu cầu họ xin một cha sở của một bên ở nước ngoài đảm nhận chu toàn các quy định về thủ tục hôn phối, và gửi lại cho cha giấy xác nhận là không có gì cản trở (nihil obstat) cho việc kết hôn thành sự và hợp luật".
Chọn lối nào là quyền của cha sở nơi cử hành, không phải của đôi bạn — nên câu hỏi đúng để mang tới buổi gặp đầu tiên là "cha muốn con đi đường nào?", chứ không phải "con phải nộp những gì?".
Giấy tờ dân sự khi có yếu tố nước ngoài
Nếu bên ở nước ngoài là người nước ngoài, hồ sơ bước sang phạm vi Điều 11, có yêu cầu giấy tờ pháp lý riêng — trong đó có giấy do cơ quan chính quyền cấp chưa quá sáu tháng xác nhận tình trạng hôn nhân. Mốc thời hạn ấy và cách canh nằm ở bài giấy xác nhận độc thân xin ở đâu, hạn bao lâu.
Còn nếu bạn là người Việt sống ở nước ngoài, hai bài sát hoàn cảnh hơn là Việt kiều về Việt Nam cưới và du học sinh về Việt Nam cưới.
Còn chuyện xin chuẩn rao
Ở xa không nằm trong các lý do miễn rao mà bản quy định nêu. Nhưng Điều 12 §1 có phân sẵn thẩm quyền chuẩn rao: cha sở chuẩn một Chúa nhật, cha quản hạt hai Chúa nhật, Đấng Bản quyền địa phương ba Chúa nhật. Việc xin thuộc thẩm quyền các vị ấy — xem miễn rao hôn phối để biết ai chuẩn được tới đâu.
Nếu hai người thuộc hai giáo xứ khác nhau trong nước, cách rao lại khác nữa: xem hai người ở hai giáo xứ thì rao ở đâu.
- Quy định về thủ tục hôn phối áp dụng cho toàn Giáo Hội tại Việt Nam, HĐGMVN, ký 17/4/2024, Điều 6 — cha sở nơi cử hành chứng hôn có nhiệm vụ thiết lập hồ sơ và điều tra hôn phối; trong trường hợp bất khả kháng có thể nhờ một linh mục có khả năng thực hiện giúp, có thể là cha sở của bên nam hoặc bên nữ, hoặc nơi một trong đôi bạn đã cư ngụ được một tháng (hdgmvietnam.com)
- Quy định về thủ tục hôn phối, HĐGMVN 17/4/2024, Điều 7 — khi cả đôi bạn đều có cư sở ở nước ngoài nhưng muốn kết hôn tại Việt Nam, cha sở tại Việt Nam hoặc tự đảm nhận chứng hôn và chu toàn mọi thủ tục, hoặc yêu cầu họ xin một cha sở ở nước ngoài đảm nhận và gửi lại giấy xác nhận không có gì cản trở, nihil obstat (hdgmvietnam.com)
- Quy định về thủ tục hôn phối, HĐGMVN 17/4/2024, Điều 12 §1 — việc điều tra hôn phối thông thường được thực hiện bằng cách rao hôn phối tại nhà thờ vào ba thánh lễ Chúa nhật liên tiếp; cha sở có quyền chuẩn rao một Chúa nhật, cha quản hạt hai Chúa nhật, Bản quyền địa phương ba Chúa nhật (hdgmvietnam.com)
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1070 — nếu người tiến hành điều tra không phải là cha sở sẽ chứng hôn thì phải thông báo kết quả cho vị ấy càng sớm càng tốt bằng một văn thư chính thức (vatican.va/archive/cod-iuris-canonici)
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1067 — Hội đồng Giám mục phải ấn định những quy tắc về việc thẩm vấn đôi bạn và về việc rao hôn phối hoặc những phương thế thích hợp khác (vatican.va/archive/cod-iuris-canonici)