Thủ tục
Chứng thư hôn phối là gì, cưới xong giáo xứ gửi đi những đâu?
Nội dung bài
Chứng thư hôn phối là giấy xác nhận hai người đã kết hôn trong Giáo hội, và việc gửi nó đi là bổn phận của cha sở chứ không phải việc bạn phải nhớ. Hội đồng Giám mục Việt Nam quy định cha sở nơi cử hành hôn phối buộc phải gửi giấy chứng nhận hôn phối cho các cha sở của nơi mà đôi bạn đã được rửa tội, để các ngài ghi chú vào sổ rửa tội, cho dù họ không còn có cư sở ở đó nữa.
Lễ cưới xong, hai bạn về nhà, và giấy tờ tưởng như đã khép lại. Thực ra lúc ấy mới bắt đầu một vòng giấy nữa — nhưng vòng này chạy giữa các văn phòng giáo xứ với nhau, và phần lớn không cần bạn làm gì. Biết nó tồn tại vẫn có ích, vì nhiều năm sau bạn sẽ cần đúng những gì được ghi hôm nay.
Cha sở nơi cử hành buộc phải gửi giấy chứng nhận hôn phối cho các cha sở của nơi đôi bạn đã được rửa tội, để các ngài ghi chú vào sổ rửa tội, cho dù hai bạn không còn cư sở ở đó nữa. Ngài cũng gửi cho cha sở nơi hai bạn có cư sở những chứng thư cần thiết, để lập sổ Gia đình Công giáo.
Trước hết là ghi vào sổ hôn phối
Bộ Giáo luật đặt việc này ngay sau lễ: sau khi cử hành hôn phối, cha sở nơi cử hành, hoặc người thay thế ngài, phải ghi càng sớm càng tốt vào sổ hôn phối tên đôi vợ chồng, người chứng hôn, những người làm chứng, nơi và ngày cử hành.
Cuốn sổ ấy là gốc của mọi tờ giấy về sau. Khi bạn cần một chứng thư hôn phối — để làm hồ sơ cho con, để bổ túc giấy tờ, để xin xác nhận — giáo xứ cấp giấy dựa trên chính cuốn sổ này. Đó cũng là lý do tên người làm chứng trong ngày cưới được ghi lại, chứ không chỉ là vai trò trong buổi lễ.
Rồi gửi về nơi đã rửa tội
Đây là phần diễn ra sau lưng hồ sơ, và nó có ích cho bạn về lâu dài:
Cha sở nơi cử hành hôn phối buộc phải gửi giấy chứng nhận hôn phối cho các cha sở của nơi mà đôi bạn đã được rửa tội, để các ngài ghi chú vào sổ rửa tội, cho dù họ không còn có cư sở ở đó nữa.
Vế cuối đáng chú ý: dù bạn đã rời quê từ lâu, dù tên bạn không còn trong danh sách giáo dân nơi ấy, giấy vẫn phải được gửi về. Lý do nằm ở cách Giáo hội lưu hồ sơ: sổ rửa tội là nơi ghi trọn đời sống bí tích của một người. Ai đó xin chứng thư rửa tội của bạn nhiều năm sau sẽ thấy kèm theo cả tình trạng hôn phối.
Bộ Giáo luật quy định cùng một hướng: hôn phối đã kết ước c��ng phải được ghi chú vào sổ rửa tội nơi đã ghi việc rửa tội của đôi vợ chồng; và nếu người ấy kết hôn không phải tại giáo xứ đã rửa tội mình, thì cha sở nơi cử hành phải gửi thông báo càng sớm càng tốt cho cha sở nơi đã ban bí tích rửa tội.
Phần của bạn trong việc này rất nhỏ nhưng không thể thiếu: khai đúng nơi mình đã rửa tội khi làm hồ sơ. Nếu bạn không nhớ, cách tìm lại nằm ở xin chứng thư rửa tội ở đâu và không tìm thấy tên trong sổ rửa tội.
Và gửi về nơi hai bạn đang sống
Nhánh thứ hai đi tới giáo xứ nơi hai bạn có cư sở:
Cũng cần gởi cho cha sở nơi đôi bạn có cư sở những chứng thư hoặc chứng nhận cần thiết về bí tích, để ngài lập sổ Gia đình Công giáo.
Đây là lúc cuốn sổ gia đình Công giáo của gia đình mới được mở. Và việc cấp sổ ấy thuộc nhiệm vụ và thẩm quyền của cha sở; không tuỳ thuộc vào việc đã nhập xứ hay đang tạm trú, hoặc có hay không đóng góp cho giáo xứ.
Một tờ chứng nhận hợp lệ gồm những gì
Quy định nêu ba mục bắt buộc:
Các chứng nhận bí tích của Kitô hữu, cách riêng là bí tích Hôn phối, cho dù là sổ hay chứng nhận, luôn phải có chữ ký, ngày tháng và nơi lãnh nhận bí tích Rửa tội.
Khi nhận giấy, hãy xem đủ ba mục ấy ngay tại chỗ. Thiếu một mục thì nơi nhận có thể trả lại, và lúc ấy bạn phải đi thêm một vòng.
Về sau, nếu có thay đổi
Bộ Giáo luật liệu trước cả những thay đổi muộn: mỗi khi hôn phối được hợp thức hoá ở toà ngoài, được tuyên bố vô hiệu, hoặc được tháo gỡ hợp pháp ngoài trường hợp chết, thì phải báo cho cha sở nơi đã cử hành hôn phối để ghi chú đúng vào sổ hôn phối và sổ rửa tội.
Nói cách khác, hồ sơ bí tích của một người luôn được giữ cho khớp với thực tế, chứ không đóng băng ở ngày cưới.
Việc nên làm
- Khai đúng nơi rửa tội của cả hai người khi nộp hồ sơ — đó là địa chỉ để giấy được gửi về.
- Xin một bản chứng thư hôn phối cho mình sau lễ, cất cùng giấy tờ quan trọng.
- Kiểm đủ chữ ký, ngày tháng, nơi rửa tội trên mọi chứng nhận bí tích khi nhận.
- Hỏi giáo xứ nơi bạn sống về sổ Gia đình Công giáo, nhất là khi hai bạn vừa chuyển tới.
Toàn bộ trình tự trước đó xem ở thủ tục cưới Công giáo; danh mục giấy tờ ở hồ sơ hôn phối gồm những gì.
Nội dung trên dẫn Quy định về thủ tục hôn phối áp dụng cho toàn Giáo Hội tại Việt Nam của Hội đồng Giám mục Việt Nam, ký ngày 17/4/2024, và Bộ Giáo luật 1983 bản chính thức của Toà Thánh. Mẫu giấy và cách cấp lại cụ thể do từng giáo phận sắp xếp — xin hỏi văn phòng giáo xứ nơi bạn cử hành lễ.
- Quy định về thủ tục hôn phối áp dụng cho toàn Giáo Hội tại Việt Nam — Hội đồng Giám mục Việt Nam, Vĩnh Long 17/4/2024
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1121 §1 — sau khi cử hành hôn phối, cha sở nơi cử hành hoặc người thay thế ngài phải ghi càng sớm càng tốt vào sổ hôn phối tên đôi vợ chồng, người chứng hôn, những người làm chứng, nơi và ngày cử hành hôn phối, theo thể thức do Hội đồng Giám mục hoặc Giám mục giáo phận ấn định
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1122 §1 — hôn phối đã kết ước cũng phải được ghi chú vào sổ rửa tội, nơi đã ghi việc rửa tội của đôi vợ chồng
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1122 §2 — nếu một người kết hôn không phải tại giáo xứ đã rửa tội mình, cha sở nơi cử hành phải gửi thông báo về cuộc hôn phối càng sớm càng tốt cho cha sở nơi đã ban bí tích rửa tội
- Bộ Giáo luật 1983, điều 1123 — mỗi khi hôn phối được hợp thức hoá ở toà ngoài, được tuyên bố vô hiệu, hoặc được tháo gỡ hợp pháp ngoài trường hợp chết, thì phải báo cho cha sở nơi đã cử hành hôn phối để ghi chú đúng vào sổ hôn phối và sổ rửa tội
- Bản chính thức đối chiếu tại vatican.va/archive/cod-iuris-canonici (Libreria Editrice Vaticana)