Giáo lý
Rửa tội cho con: khi nào, cần chuẩn bị gì?
Nội dung bài
Điều 867 buộc cha mẹ lo cho con được rửa tội trong những tuần đầu sau khi sinh, và nói rõ họ có thể đến gặp cha sở ngay cả trước khi sinh để xin bí tích và được chuẩn bị. Để rửa tội cách hợp pháp cần hai điều: cha mẹ hoặc ít là một trong hai đồng ý, và có hy vọng có cơ sở rằng trẻ sẽ được giáo dục trong đạo Công giáo. Trẻ em thường được rửa tội tại nhà thờ giáo xứ của cha mẹ, nên cử hành vào Chúa nhật. Tên người đỡ đầu được ghi vào sổ rửa tội cùng với tên cha mẹ và ngày nơi sinh.
Có hai điều trong luật mà phần lớn cha mẹ trẻ không biết: bạn được phép đến gặp cha xứ từ trước khi sinh, và việc rửa tội cho con không phải chuyện tuỳ hứng — Giáo luật đặt nó thành một bổn phận có thời hạn.
Điều 867 buộc cha mẹ lo cho con được rửa tội trong những tuần đầu, và cho phép đến gặp cha sở cả trước khi sinh. Để rửa tội hợp pháp cần hai điều: cha mẹ hoặc ít là một trong hai đồng ý, và có hy vọng có cơ sở rằng trẻ sẽ được giáo dục trong đạo Công giáo.
Khi nào phải rửa tội cho con
Bản văn điều 867 §1 đáng đọc kỹ, vì nó nói hai việc chứ không phải một:
Cha mẹ buộc phải lo cho con cái được rửa tội trong những tuần đầu; càng sớm càng tốt sau khi sinh, hoặc cả trước khi sinh, họ đến gặp cha sở để xin bí tích cho con và được chuẩn bị đúng cách.
Việc thứ nhất là thời hạn: những tuần đầu. Luật không ghi con số cụ thể, nên đừng tin ai nói chắc "phải trong vòng đúng bao nhiêu tuần" — thực hành khác nhau giữa các giáo xứ.
Việc thứ hai ít người để ý hơn: được gặp cha xứ từ trước khi sinh. Điều này giải quyết đúng cái khó thực tế của cha mẹ mới — sau khi sinh là quãng thời gian bận rộn và mệt nhất, còn trước khi sinh thì rảnh hơn. Luật đã lường trước và mở đường sẵn.
Hai điều kiện để rửa tội hợp pháp
Điều 868 §1 đặt ra hai điều kiện, và cả hai đều liên quan tới cha mẹ chứ không phải đứa trẻ:
Một là sự đồng ý. Cha mẹ, hoặc ít là một trong hai người, hoặc người thay thế họ cách hợp pháp, phải đồng ý. Chữ "ít là một trong hai" quan trọng với gia đình khác đạo — luật không đòi cả hai cùng đồng ý.
Hai là hy vọng có cơ sở rằng trẻ sẽ được giáo dục trong đạo Công giáo. Nếu hy vọng ấy hoàn toàn thiếu, việc rửa tội được hoãn lại theo quy định của luật riêng — và luật buộc phải báo cho cha mẹ biết lý do, chứ không được từ chối trong im lặng.
Nếu hai bạn cưới khác đạo, bên Công giáo đã hứa làm hết sức mình để con cái được rửa tội và giáo dục trong Giáo hội Công giáo — đó chính là "hy vọng có cơ sở" mà điều 868 nói tới. Xem cam kết giáo dục con cái để biết lời hứa ấy ràng buộc ai và ràng buộc tới đâu.
Cha mẹ cũng phải được chuẩn bị
Đây là điều nhiều người bất ngờ: luật không chỉ chuẩn bị cho đứa trẻ.
Điều 851 2° nói cha mẹ và những người sắp làm đỡ đầu phải được dạy đúng đắn về ý nghĩa của bí tích và các nghĩa vụ gắn liền với nó. Luật còn mô tả cách làm: cha sở đích thân hoặc nhờ người khác lo cho cha mẹ được chuẩn bị bằng lời khuyên mục vụ và kinh nguyện chung, quy tụ nhiều gia đình lại, và nếu có thể thì tới thăm họ.
Vì vậy khi giáo xứ hẹn bạn dự một buổi gặp trước ngày rửa tội, đó không phải thủ tục hành chính bày ra cho có — đó là việc luật đòi.
Rửa tội ở đâu, ngày nào
Ở đâu. Theo lệ thường, trẻ em được rửa tội tại nhà thờ giáo xứ của cha mẹ, trừ khi có lý do chính đáng khuyên làm cách khác. Ngoài trường hợp cần thiết, không cử hành tại nhà riêng trừ khi Đấng Bản quyền địa phương cho phép vì một lý do nghiêm trọng.
Ngày nào. Có thể cử hành bất cứ ngày nào, nhưng luật khuyến khích Chúa nhật, hoặc nếu được thì Đêm Vọng Phục Sinh. Lý do nằm ở ý nghĩa: rửa tội là việc gia nhập cộng đoàn, nên cử hành khi cộng đoàn đang quy tụ thì đúng hơn.
Trên thực tế nhiều giáo xứ gom nhiều em vào một buổi cố định trong tháng. Hỏi lịch ấy sớm để khỏi lỡ.
Chọn tên thánh cho con
Điều 855 quy định ngắn gọn mà rõ: cha mẹ, người đỡ đầu và cha sở phải lo liệu đừng đặt một tên xa lạ với cảm thức Kitô giáo.
Nghĩa là việc chọn tên không hoàn toàn tự do, nhưng cũng không hề bị bó hẹp — kho tên thánh rất rộng. Xem danh sách và ý nghĩa từng tên ở bảng tra tên thánh, và cách chọn ở bài chọn tên thánh thế nào.
Người đỡ đầu cho con
Luật đòi, trong mức độ có thể, phải có người đỡ đầu — người cùng với cha mẹ đem trẻ tới chịu phép rửa, rồi đồng hành về sau. Số lượng: một nam, hoặc một nữ, hoặc mỗi bên một người, không nhiều hơn.
Điều kiện chọn ai, người ngoài Công giáo có làm được không, và không tìm được ai đủ điều kiện thì sao — xem riêng ở bài người đỡ đầu là ai, chọn thế nào.
Sau lễ: những gì được ghi vào sổ
Điều 877 §1 buộc cha sở nơi cử hành ghi cẩn thận và không chậm trễ vào sổ rửa tội: tên người được rửa tội, thừa tác viên, cha mẹ, người đỡ đầu, người làm chứng nếu có, nơi và ngày rửa tội, ngày và nơi sinh.
Cuốn sổ ấy theo con bạn suốt đời. Nhiều năm sau, khi cháu làm hồ sơ cưới, chính giáo xứ này là nơi cấp chứng thư rửa tội — xem xin chứng thư rửa tội ở đâu. Vì thế đáng ghi lại cho gia đình: rửa tội ngày nào, ở giáo xứ nào. Đó là câu hỏi mà rất nhiều người đi làm hồ sơ cưới không trả lời được.
Hai trường hợp riêng
Trẻ đang nguy tử. Phải rửa tội không chậm trễ. Khi nguy tử, trẻ được rửa tội cách hợp pháp ngay cả khi trái ý cha mẹ, và trong trường hợp cần thiết thì bất cứ ai có ý ngay lành cũng ban phép rửa được — không phải chờ linh mục. Chính vì vậy điều 861 §2 nhắc các mục tử phải lo dạy giáo dân cách rửa tội cho đúng.
Con đã lớn. Điều 852 §1 nói các quy định về rửa tội người lớn áp dụng cho tất cả những ai không còn là nhi đồng và đã có trí khôn. Nghĩa là con bạn sẽ đi theo đường dự tòng chứ không theo thể thức rửa tội trẻ em — xem học giáo lý dự tòng gồm những gì.
Việc nên làm
Gặp cha xứ trước khi sinh nếu sắp xếp được. Luật cho phép, và lúc đó bạn còn thời gian.
Hỏi luôn ba việc trong một buổi: lịch rửa tội của giáo xứ, buổi chuẩn bị dành cho cha mẹ diễn ra khi nào, và người bạn định mời đỡ đầu có đủ điều kiện không.
Ghi lại ngày và nơi rửa tội cho con. Hai mươi năm sau con bạn sẽ cần đúng hai thông tin ấy.
Nội dung trên dẫn theo Bộ Giáo luật 1983, bản chính thức của Toà Thánh. Thời hạn cụ thể, lịch cử hành và cách tổ chức buổi chuẩn bị cho cha mẹ khác nhau giữa các giáo phận và giáo xứ — xin đối chiếu với cha xứ nơi bạn sinh hoạt.
Bộ Giáo luật 1983, điều 867 §1 — cha mẹ buộc phải lo cho con cái được rửa tội trong những tuần đầu; càng sớm càng tốt sau khi sinh hoặc cả trước khi sinh, họ đến gặp cha sở để xin bí tích cho con và được chuẩn bị đúng cách · Bộ Giáo luật 1983, điều 867 §2 — trẻ đang trong cơn nguy tử phải được rửa tội không chậm trễ · Bộ Giáo luật 1983, điều 868 §1 — để một trẻ được rửa tội cách hợp pháp thì cha mẹ hoặc ít là một trong hai người, hoặc người thay thế họ cách hợp pháp, phải đồng ý; và phải có hy vọng có cơ sở rằng trẻ sẽ được giáo dục trong đạo Công giáo, nếu hy vọng ấy hoàn toàn thiếu thì hoãn việc rửa tội theo quy định của luật riêng sau khi đã báo cho cha mẹ biết lý do · Bộ Giáo luật 1983, điều 868 §2 — trẻ con của cha mẹ Công giáo hoặc cả của cha mẹ không Công giáo, khi nguy tử, được rửa tội cách hợp pháp ngay cả khi trái ý cha mẹ · Bộ Giáo luật 1983, điều 851 2° — cha mẹ của trẻ sắp rửa tội và những người sắp lãnh nhận vai trò đỡ đầu phải được dạy đúng đắn về ý nghĩa của bí tích và các nghĩa vụ gắn liền với nó; cha sở đích thân hoặc nhờ người khác lo cho cha mẹ được chuẩn bị bằng lời khuyên mục vụ và kinh nguyện chung, quy tụ nhiều gia đình lại và nếu có thể thì tới thăm họ · Bộ Giáo luật 1983, điều 855 — cha mẹ, người đỡ đầu và cha sở phải lo liệu đừng đặt một tên xa lạ với cảm thức Kitô giáo · Bộ Giáo luật 1983, điều 856 — tuy có thể cử hành phép rửa bất cứ ngày nào, vẫn nên cử hành theo lệ thường vào ngày Chúa nhật hoặc nếu có thể thì vào Đêm Vọng Phục Sinh · Bộ Giáo luật 1983, điều 857 §2 — theo lệ thường, người lớn được rửa tội tại nhà thờ giáo xứ của mình còn trẻ em tại nhà thờ giáo xứ của cha mẹ, trừ khi có lý do chính đáng khuyên làm cách khác · Bộ Giáo luật 1983, điều 860 §1 — ngoài trường hợp cần thiết, không cử hành phép rửa tại nhà riêng trừ khi Đấng Bản quyền địa phương đã cho phép vì một lý do nghiêm trọng · Bộ Giáo luật 1983, điều 861 §2 — khi thừa tác viên thông thường vắng mặt hoặc bị ngăn trở, một giáo lý viên hoặc người khác được Đấng Bản quyền địa phương chỉ định, hoặc trong trường hợp cần thiết bất cứ ai có ý ngay lành, đều ban phép rửa cách hợp pháp · Bộ Giáo luật 1983, điều 852 §1 — các quy định về rửa tội người lớn được áp dụng cho tất cả những ai không còn là nhi đồng và đã có trí khôn · Bộ Giáo luật 1983, điều 877 §1 — cha sở nơi cử hành phải ghi cẩn thận và không chậm trễ vào sổ rửa tội tên người được rửa tội, có nói tới thừa tác viên, cha mẹ, người đỡ đầu, người làm chứng nếu có, nơi và ngày rửa tội, ngày và nơi sinh