Giáo lý
Tông huấn Amoris Laetitia dạy gì về hôn nhân và lễ cưới?
Nội dung bài
Amoris Laetitia là tông huấn hậu Thượng Hội đồng, ban hành ngày 19 tháng 3 năm 2016. Số 212 nói thẳng về việc đôi bạn dồn hết sức vào thiệp mời, trang phục, lễ lạc rồi kiệt sức đúng ngày cưới, và mời gọi chọn tổ chức hôn lễ đơn sơ giản dị. Số 214 nói lời ưng thuận hàm chứa cả tương lai. Số 216 khuyên đôi bạn cùng cầu nguyện trước lễ. Số 75 nhắc rằng thừa tác viên của bí tích chính là hai người kết hôn. Số 247 và 248 bàn về hôn nhân hỗn hợp và hôn nhân khác đạo.
Nếu bạn tìm giáo lý hôn nhân theo tông huấn Amoris Laetitia, thì đây là văn kiện gần nhất và cụ thể nhất mà Hội Thánh nói về đời sống gia đình — ban hành ngày 19 tháng 3 năm 2016, tên gọi nghĩa là Niềm vui của Tình yêu.
Bài này không tóm tắt cả 325 số của tông huấn. Nó rút ra những đoạn nói thẳng với người đang chuẩn bị cưới, và trích nguyên văn bản dịch tiếng Việt chính thức trên trang của Toà Thánh.
Bốn điều tông huấn nói với đôi sắp cưới: đừng để ngày cưới nuốt mất cuộc hôn nhân (số 212, 215) · lời ưng thuận là lời hứa về tương lai (số 214) · hai bạn mới là người cử hành bí tích (số 75) · hãy cùng cầu nguyện trước ngày cưới (số 216).
Đoạn nói thẳng nhất — về tiền và sức lực đổ vào ngày cưới
Đây là đoạn ít người ngờ có trong một văn kiện của Toà Thánh. Số 212 mô tả đúng cảnh nhiều đôi đang sống:
Về việc chuẩn bị gần cho hôn nhân người ta có xu hướng tập trung vào những thiệp mời, trang phục, lễ lạc và vô số những chi tiết vốn hao tốn biết bao về ngân sách cũng như sức lực và niềm vui. Các đôi bạn hầu như đều bị rã rời và kiệt sức trong ngày hôn lễ, thay vì dành nguồn sinh lực tốt nhất để chuẩn bị cho mình như là cặp uyên ương cùng sánh bước vào một cuộc hành trình lớn.
Rồi văn kiện nói trực tiếp với đôi đính hôn, không qua trung gian:
Các bạn đính hôn thân mến, các con hãy can đảm (làm) khác với người ta, đừng để mình bị xã hội tiêu thụ vốn thích sự hào nhoáng bên ngoài nuốt chửng các con… Các con có thể chọn việc tổ chức hôn lễ một cách đơn sơ và giản dị, đặt tình yêu lên trên tất cả.
Câu cuối của số 212 còn giao việc cho cả cộng đoàn: các tác viên mục vụ và cộng đoàn có thể trợ giúp để sự ưu tiên này trở thành quy chuẩn chứ không phải là biệt lệ.
Nếu bạn đang cân nhắc cắt khoản nào trong ngân sách, đây là chỗ dựa chắc chắn hơn mọi lời khuyên tiết kiệm: xem khoản nào cắt được, khoản nào không và chia ngân sách cưới thế nào.
Số 215 nói cùng ý ấy bằng lời của các Giám mục Kenya:
Nhiều đôi vợ chồng tương lai vì quá tập trung vào ngày cưới mà quên đi họ đang phải chuẩn bị cho một sự dấn thân kéo dài suốt cả cuộc đời.
Và tiếp: cần giúp họ hiểu rằng bí tích không chỉ là một khoảnh khắc để rồi sau đó lùi vào quá khứ và thành những kỉ niệm.
Lời ưng thuận — tông huấn đọc nó thế nào
Số 214 đặt trọng lượng lên đúng mấy câu mà đôi bạn sẽ nói trước mặt cộng đoàn:
Cần phải nói rõ rằng những lời ấy không thể chỉ giản lược trong hiện tại; chúng hàm chứa toàn thể gồm cả tương lai: cho đến khi cái chết chia lìa các con.
Đoạn tiếp theo mở rộng ra ngoài phạm vi nhà thờ, và đọc rất thấm trong thời buổi này:
Trong nền văn minh của truyền thông toàn cầu, chúng ta hãy nghĩ đến những thiệt hại gây ra bởi sự lạm phát của lời hứa chưa hoàn thành… Tôn trọng lời nói, trung thành với lời hứa, là điều người ta không thể mua hay bán.
Về mặt giáo luật, chính sự ưng thuận này làm nên hôn phối — xem hôn phối thành sự khi nào.
Ai mới là người cử hành bí tích
Chỗ này nhiều người hiểu ngược. Số 75 nói rõ:
Theo truyền thống Hội Thánh Latinh, các thừa tác viên của Bí tích Hôn Phối là chính người nam và người nữ đang kết hôn, qua việc bày tỏ sự ưng thuận và diễn tả nó qua việc trao hiến cho nhau.
Nghĩa là linh mục hay phó tế chủ sự không phải người ban bí tích cho hai bạn — vị ấy chứng hôn nhân danh Hội Thánh. Hai bạn mới là người cử hành.
Số 72 thì gạt đi cách hiểu coi lễ cưới nhà thờ như một thủ tục cho đẹp:
Bí tích Hôn Phối không phải là một quy ước xã hội, một nghi thức trống rỗng, hay chỉ là dấu hiệu bên ngoài của một cam kết.
Và số 73 nói bí tích không phải là một sự vật hay một sức mạnh nào đó, vì chính Đức Kitô đến gặp gỡ đôi vợ chồng, ban sức mạnh cho họ để họ nhận lấy thập giá của mình mà bước đi theo Người, chỗi dậy sau khi quỵ ngã, tha thứ cho nhau.
Việc nên làm trong những ngày trước lễ
Số 216 đưa ra ba việc rất cụ thể, và đây là phần dễ áp dụng nhất của cả tông huấn:
Đôi bạn cũng có thể suy niệm các bài đọc Thánh Kinh, và làm phong phú thêm hiểu biết về ý nghĩa của những chiếc nhẫn cưới mà hai người trao cho nhau, cũng như những dấu chỉ khác trong nghi thức. Nhưng thật không tốt nếu đôi bạn đến với lễ cưới mà chưa cùng cầu nguyện với nhau, và cho nhau.
Hai việc đầu thì site này có sẵn phần giúp bạn: chọn bài đọc lễ cưới và nghi thức trao nhẫn có ý nghĩa gì.
Số 213 giải thích vì sao việc hiểu nghi thức lại đáng công: mục đích là khai sáng giúp cho đôi bạn hiểu rõ ý nghĩa của từng cử chỉ để họ có thể sống việc cử hành phụng vụ cách sâu xa nhất.
Tông huấn nói gì về hôn nhân khác đạo
Hai số 247 và 248 bàn thẳng chuyện này.
Số 247 nói về hôn nhân hỗn hợp — giữa người Công giáo với người đã rửa tội ở một hệ phái Kitô khác. Điểm thực tế nhất là lời khuyên tìm cách để có sự cộng tác chân tình giữa thừa tác viên Công giáo và thừa tác viên không Công giáo, từ thời gian chuẩn bị hôn nhân cho tới lễ cưới. Về việc rước lễ, văn kiện nhắc rằng chia sẻ Thánh Thể chỉ có thể là trường hợp biệt lệ và phải theo các quy định hiện hành.
Số 248 nói về hôn nhân khác đạo, tức bên kia chưa rửa tội. Tông huấn gọi đó là nơi ưu việt cho cuộc đối thoại liên tôn, nhưng không tô hồng: có khó khăn đặc biệt cả về căn tính Kitô giáo của gia đình, lẫn về việc giáo dục đức tin cho con cái. Văn kiện cũng tái khẳng định sự tự do tôn giáo thiết yếu phải được tôn trọng đối với tất cả mọi người.
Phần thủ tục cụ thể ở Việt Nam thì xem phép chuẩn hôn phối và cam kết giáo dục con cái.
Toàn văn tông huấn có bản dịch tiếng Việt chính thức ngay trên trang của Toà Thánh, trong mục tông huấn của Đức Thánh Cha Phanxicô. Mọi câu trích trong bài này lấy nguyên văn từ bản ấy, không phải bản dịch tự làm.
Việc nên làm tiếp
Đọc chương 4 nếu bạn chỉ có thời gian đọc một chương. Đó là chương chú giải bài ca đức ái của thánh Phaolô, và là phần được trích nhiều nhất của tông huấn.
Mang số 212 ra bàn khi cãi nhau về ngân sách. Nó không giải hộ bài toán tiền, nhưng nó cho hai bạn một chỗ đứng chung để bắt đầu bàn.
Đừng dùng tông huấn để thay lớp giáo lý hôn nhân. Xem giáo lý hôn nhân là gì, khác gì giáo lý dự tòng — hai bên bổ túc cho nhau chứ không thay nhau.
Tông huấn hậu Thượng Hội đồng Amoris Laetitia, Đức Thánh Cha Phanxicô, ngày 19/03/2016 — bản dịch tiếng Việt chính thức trên vatican.va (/content/francesco/vi/apost_exhortations/documents/papa-francesco_esortazione-ap_20160319_amoris-laetitia.html) · Amoris Laetitia số 72 — Bí tích Hôn Phối không phải là một quy ước xã hội, một nghi thức trống rỗng, hay chỉ là dấu hiệu bên ngoài của một cam kết; hôn nhân là một ơn gọi · Amoris Laetitia số 73 — bí tích không phải là một sự vật hay một sức mạnh nào đó, vì chính Đức Kitô đến gặp gỡ các đôi vợ chồng Kitô hữu qua Bí tích Hôn Phối · Amoris Laetitia số 75 — theo truyền thống Hội Thánh Latinh, các thừa tác viên của Bí tích Hôn Phối là chính người nam và người nữ đang kết hôn · Amoris Laetitia số 212 — các đôi bạn hầu như đều bị rã rời và kiệt sức trong ngày hôn lễ; lời mời gọi can đảm làm khác với người ta, đừng để mình bị xã hội tiêu thụ vốn thích sự hào nhoáng bên ngoài nuốt chửng, và có thể chọn tổ chức hôn lễ một cách đơn sơ và giản dị, đặt tình yêu lên trên tất cả · Amoris Laetitia số 213 — trong việc chuẩn bị ngay trước lễ cưới, điều quan trọng là khai sáng giúp đôi bạn hiểu rõ ý nghĩa của từng cử chỉ để họ có thể sống việc cử hành phụng vụ cách sâu xa nhất · Amoris Laetitia số 214 — những lời ưng thuận không thể chỉ giản lược trong hiện tại; chúng hàm chứa toàn thể gồm cả tương lai, cho đến khi cái chết chia lìa các con · Amoris Laetitia số 215 — trích các Giám mục Kenya: nhiều đôi vợ chồng tương lai vì quá tập trung vào ngày cưới mà quên đi họ đang phải chuẩn bị cho một sự dấn thân kéo dài suốt cả cuộc đời · Amoris Laetitia số 216 — thật không tốt nếu đôi bạn đến với lễ cưới mà chưa cùng cầu nguyện với nhau, và cho nhau · Amoris Laetitia số 247 — về hôn nhân hỗn hợp, nên tìm cách để có sự cộng tác chân tình giữa thừa tác viên Công giáo và thừa tác viên không Công giáo, từ thời gian chuẩn bị hôn nhân cho tới lễ cưới, dẫn lại Familiaris Consortio số 78 · Amoris Laetitia số 248 — những hôn phối khác đạo là nơi ưu việt cho cuộc đối thoại liên tôn, kèm những khó khăn đặc biệt về căn tính Kitô giáo của gia đình và việc giáo dục đức tin cho con cái