Chồng hoặc vợ đã mất, có cưới nhà thờ lần nữa được không?

Đây không phải chuyện "rối hôn phối"

Chỗ này nên nói rõ trước, vì nhiều người goá ngại hỏi cha xứ do tưởng mình cùng nhóm với người ly hôn rồi tái hôn.

Hai hoàn cảnh khác hẳn nhau. Người ly hôn dân sự vẫn còn dây hôn phối trước, nên mới có chuyện rối hôn phối. Còn người goá thì dây ấy đã chấm dứt — không phải do ai gỡ, mà do chính cái chết. Bạn đến với hồ sơ như một người tự do.

Việc thật nằm ở giấy tờ

Điều 1085 §2 nói: dù hôn nhân trước vô hiệu hay đã được tháo gỡ vì bất cứ lý do gì, cũng không được phép kết hôn lần khác trước khi sự vô hiệu hay tháo gỡ ấy được xác nhận cách hợp pháp và chắc chắn.

Câu ấy nghe nặng nhưng với người goá thì thường rất gọn: chứng thư khai tử của người đã mất là thứ xác nhận đó. Mang theo khi làm điều tra hôn phối, cùng với những giấy tờ thông thường của một bộ hồ sơ hôn phối.

Nếu không có giấy chứng tử

Có những hoàn cảnh thật: mất tích, mất ở nơi xa, hoặc giấy tờ thất lạc sau nhiều năm. Điều 1707 §1 dự liệu sẵn: khi không thể chứng minh cái chết bằng văn bản chính thức của Hội Thánh hay của chính quyền, người còn lại chưa được coi là tự do khỏi dây hôn phối cho tới khi Giám mục giáo phận ra tuyên bố suy đoán chết.

Hai điều trong cùng điều luật ấy đáng nhớ:

• §2 — Giám mục chỉ ra tuyên bố sau khi điều tra và đạt được xác tín luân lý về cái chết, dựa trên lời khai nhân chứng, tin tức hoặc chứng cứ. Riêng việc vắng mặt, dù đã lâu, không đủ.
• §3 — những trường hợp không chắc chắn và phức tạp thì Giám mục hỏi ý Toà Thánh.

Nghĩa là có đường đi, nhưng là một thủ tục thật, cần thời gian. Nếu bạn ở hoàn cảnh này, hãy trình bày với cha xứ sớm, đừng đợi tới lúc đã đặt ngày.

Có con với người đã mất thì thêm một bước

Điều 1071 §1 nói ngoài trường hợp cần thiết, không ai được chứng hôn mà không có phép của Đấng Bản quyền địa phương trong một số hoàn cảnh, trong đó có: hôn nhân của người bị ràng buộc bởi những nghĩa vụ tự nhiên đối với bên kia hoặc đối với con cái phát sinh từ kết hợp trước.

Đây không phải rào cản dựng lên để ngăn bạn. Nó tồn tại để bảo đảm quyền lợi của con cái từ hôn nhân trước được nhìn tới trước khi có một hôn nhân mới. Thủ tục do cha xứ trình lên, bạn chỉ cần khai thật và đầy đủ.

Lễ cưới có khác gì không

Về phía luật thì không: hôn phối vẫn là hôn phối, không có nghi thức hạng hai nào dành cho người goá. Còn tổ chức lớn hay gọn, có gì cần lưu ý với gia đình hai bên và với con cái, thì là chuyện mục vụ và chuyện nhà — chỗ ấy bàn với cha xứ và với người thân, không phải chỗ của luật.

Việc nên làm

1. Gặp cha xứ sớm, nói rõ hoàn cảnh ngay từ đầu. Người goá là hoàn cảnh các ngài gặp thường xuyên, không có gì phải ngại.
2. Gom giấy tờ: chứng thư khai tử, chứng thư rửa tội bản mới, và giấy tờ thường lệ của hồ sơ hôn phối.
3. Nếu thiếu giấy chứng tử thì nói ngay từ buổi đầu, vì đường tuyên bố suy đoán chết đi qua Toà Giám mục và cần thời gian.
4. Phần dân sự — đăng ký kết hôn ở UBND xã, phường — là cửa riêng, hỏi tại nơi đăng ký.