Chuẩn bị
Xưng tội gồm mấy bước, vào nói thế nào?
Nội dung bài
Điều 959 nói trong bí tích Sám hối, tín hữu xưng tội với thừa tác viên hợp pháp, ăn năn về tội và có ý định sửa mình, thì được Thiên Chúa tha thứ nhờ ơn xá giải. Điều 988 buộc xưng theo loại và theo số các tội trọng biết được sau khi xét mình cẩn thận, và khuyến khích xưng cả tội nhẹ. Điều 981 nói cha giải tội ra việc đền tội thích hợp và hối nhân buộc đích thân làm. Điều 979 cấm cha giải tội hỏi tên người đồng phạm. Điều 980 nói nếu cha không nghi ngờ tâm hồn hối nhân và hối nhân xin xá giải thì không được từ chối cũng không được trì hoãn.
Nhiều người trưởng thành ngại đi xưng tội không phải vì không muốn, mà vì không nhớ phải làm gì — vào thì nói câu nào trước, xưng ra sao, xong rồi thì thế nào.
Bài này đi qua từng chặng theo đúng thứ tự, dẫn theo điều luật.
Điều 959 nêu ba việc phía bạn: xưng tội với thừa tác viên hợp pháp, ăn năn về tội, và có ý định sửa mình. Có đủ ba, cha ban ơn xá giải.
Trên thực tế, một lần xưng tội đi qua năm chặng: xét mình → xưng ra → nghe cha → nhận ơn xá giải → làm việc đền tội.
Chặng 1 — Xét mình, trước khi vào
Điều 988 §1 dùng đúng cụm sau khi xét mình cẩn thận. Luật đòi bạn nghiêm túc nhìn lại, và chỉ vậy — nó không kèm theo bảng liệt kê nào.
Bài này cố ý không hướng dẫn xét mình theo từng điều răn, cũng không liệt kê tội nào là tội trọng. Đó là việc giữa bạn với cha giải tội, và nếu bạn không chắc thì chính ngài là người trả lời — đó là một phần công việc của ngài.
Việc cần làm trước khi vào rất gọn: dành ít phút yên tĩnh, nhớ lại lần xưng gần nhất cách đây bao lâu, và nghĩ xem từ đó tới nay có gì cần nói.
Chặng 2 — Vào, và mở lời
Không có công thức nào do luật ấn định. Cách quen thuộc ở Việt Nam là chào cha, cho biết mình xưng tội lần cuối cách đây bao lâu, rồi xưng.
Nếu đã lâu không xưng thì nói thẳng câu đó trước tiên. Đây là câu mở đầu mà cha giải tội nghe thường xuyên; nói ra rồi thì ngài dẫn bạn từng bước, kể cả nhắc bạn đọc gì.
Xưng cái gì thì điều 988 nói rõ: theo loại và theo số những tội trọng biết được sau khi xét mình cẩn thận. Nghĩa là nói tội gì và khoảng bao nhiêu lần. Còn tội nhẹ thì §2 chỉ khuyến khích, không buộc.
Không nhớ chính xác số lần là chuyện thường — chỗ này đã nói kỹ ở bài xưng tội trước lễ cưới, cùng với chuyện ấn tín toà giải tội và quyền chọn cha giải tội khác.
Giáo luật không quy định kinh nào phải đọc. Việc đọc kinh Ăn năn tội là thực hành quen thuộc, không phải điều luật.
Nếu bạn không thuộc kinh, cứ nói với cha — ngài sẽ nhắc, hoặc bạn nói lời ăn năn bằng lời của chính mình. Điều 987 chỉ đòi tâm tình: từ bỏ những tội đã phạm và có mục đích sửa mình. Đó là nội dung, còn hình thức lời nói thì không bị ấn định.
Chặng 3 — Nghe cha, và những giới hạn luật đặt cho ngài
Đây là phần nhiều người lo nhất, nên nói cho rõ luật bảo vệ bạn thế nào.
Điều 978 §1 mô tả vai trò của cha giải tội bằng một hình ảnh kép: ngài vừa là thẩm phán vừa là thầy thuốc, được đặt làm thừa tác viên của công lý và của lòng thương xót. Không phải chỉ một trong hai.
Điều 979 đặt giới hạn rất cụ thể cho việc ngài hỏi:
Khi đặt câu hỏi, linh mục phải tiến hành cách thận trọng và tế nhị, lưu ý tới hoàn cảnh và tuổi của hối nhân, và phải tránh hỏi tên người đồng phạm.
Vế cuối đáng biết, vì nó gỡ đúng nỗi sợ hay gặp: không ai được hỏi bạn đã làm chuyện đó với ai.
Và điều 980 khép lại phần này:
Nếu cha giải tội không nghi ngờ gì về tâm hồn của hối nhân và hối nhân xin ơn xá giải, thì không được từ chối cũng không được trì hoãn.
Chặng 4 — Ơn xá giải
Điều 959 nói ơn tha thứ đến từ Thiên Chúa, nhờ ơn xá giải do chính thừa tác viên ban. Và câu ấy còn vế thứ hai hay bị quên: đồng thời bạn được hoà giải với Hội Thánh mà mình đã làm tổn thương khi phạm tội.
Vế thứ hai giải thích vì sao đây không phải chuyện riêng giữa mỗi người với Chúa mà cần một thừa tác viên — và vì sao điều 965 nói chỉ linh mục mới là thừa tác viên của bí tích này.
Điều 960 nói cách này là cách thông thường duy nhất cho người ý thức mình có tội trọng: xưng riêng và trọn vẹn. Chỉ sự bất khả kháng về thể lý hoặc luân lý mới miễn.
Chặng 5 — Việc đền tội, sau khi ra khỏi toà
Chặng này diễn ra sau cùng và hay bị bỏ quên. Điều 981:
Cha giải tội phải ra những việc đền tội hữu ích và thích hợp, theo tính chất và số lượng các tội, có xét tới hoàn cảnh của hối nhân. Hối nhân buộc phải đích thân chu toàn.
Ba chữ đáng chú ý: đích thân — không nhờ người khác làm thay. Và có xét tới hoàn cảnh — nên việc cha ra cho mỗi người mỗi khác, không có bảng chung.
Nếu bạn ra khỏi toà rồi quên mất cha ra việc gì, thì lần xưng sau cứ nói ra, đừng tự nghĩ một việc khác thay thế.
Toà giải tội — bạn có quyền chọn
Điều 964 nói về nơi chốn, và §2 chứa một quy định đứng về phía bạn:
- §1 — nơi thích hợp để giải tội là nhà thờ hoặc nhà nguyện
- §2 — phải luôn có toà giải tội với vách ngăn cố định giữa hối nhân và cha, đặt ở nơi công khai, để ai muốn dùng thì được tự do sử dụng
- §3 — không giải tội ngoài toà giải tội nếu không có lý do chính đáng
Nghĩa là nếu bạn không muốn ngồi đối diện cha, bạn có quyền chọn ngồi sau vách ngăn, và giáo xứ có nghĩa vụ duy trì chỗ ấy. Đây không phải chuyện xin xỏ.
Bao lâu một lần
Điều 989 chỉ đặt một mức tối thiểu: sau tuổi khôn, mỗi tín hữu buộc xưng các tội trọng cách trung thực ít là mỗi năm một lần. Luật không đặt hình phạt nào cho người để lâu hơn, và cũng không có thủ tục riêng cho người trở lại sau nhiều năm.
Nếu bạn đang chuẩn bị cưới, xem thêm:
- Xưng tội trước lễ cưới — có bắt buộc không, và chuyện ấn tín toà giải tội
- Ai được rước lễ trong lễ cưới — vì điều 916 nối hai việc này với nhau
Nội dung trên dẫn theo Bộ Giáo luật 1983, bản chính thức của Toà Thánh. Giờ giải tội và cách sắp xếp khác nhau giữa các giáo xứ — hỏi trực tiếp nơi bạn sinh hoạt. Bài này cố ý không hướng dẫn cách xét mình theo từng điều răn và không liệt kê tội nào là tội trọng: đó là việc của bạn với cha giải tội.
Bộ Giáo luật 1983, điều 959 — trong bí tích Sám hối, các tín hữu xưng tội mình với thừa tác viên hợp pháp, ăn năn về tội và có ý định sửa mình, thì được Thiên Chúa tha thứ nhờ ơn xá giải do chính thừa tác viên ban, đồng thời được hoà giải với Hội Thánh mà họ đã làm tổn thương khi phạm tội · Bộ Giáo luật 1983, điều 960 — việc xưng tội riêng và trọn vẹn cùng với ơn xá giải là cách thông thường duy nhất để một tín hữu ý thức mình có tội trọng được hoà giải với Thiên Chúa và Hội Thánh; chỉ sự bất khả kháng về thể lý hoặc luân lý mới miễn cho khỏi cách này · Bộ Giáo luật 1983, điều 964 §1 — nơi thích hợp để giải tội là nhà thờ hoặc nhà nguyện · Bộ Giáo luật 1983, điều 964 §2 — Hội đồng Giám mục ấn định các quy tắc về toà giải tội, nhưng phải lo liệu để luôn có những toà giải tội với vách ngăn cố định giữa hối nhân và cha giải tội, đặt ở nơi công khai, để những tín hữu muốn dùng thì được tự do sử dụng · Bộ Giáo luật 1983, điều 964 §3 — không được giải tội ngoài toà giải tội nếu không có lý do chính đáng · Bộ Giáo luật 1983, điều 965 — chỉ có linh mục là thừa tác viên của bí tích Sám hối · Bộ Giáo luật 1983, điều 978 §1 — khi giải tội, linh mục phải nhớ rằng mình vừa là thẩm phán vừa là thầy thuốc, và được Thiên Chúa đặt làm thừa tác viên của công lý cũng như của lòng thương xót · Bộ Giáo luật 1983, điều 979 — khi đặt câu hỏi, linh mục phải tiến hành cách thận trọng và tế nhị, lưu ý tới hoàn cảnh và tuổi của hối nhân, và phải tránh hỏi tên người đồng phạm · Bộ Giáo luật 1983, điều 980 — nếu cha giải tội không nghi ngờ gì về tâm hồn của hối nhân và hối nhân xin ơn xá giải, thì không được từ chối cũng không được trì hoãn ban ơn xá giải · Bộ Giáo luật 1983, điều 981 — cha giải tội phải ra những việc đền tội hữu ích và thích hợp, theo tính chất và số lượng các tội, có xét tới hoàn cảnh của hối nhân; hối nhân buộc phải đích thân chu toàn các việc ấy · Bộ Giáo luật 1983, điều 987 — để lãnh nhận phương dược cứu độ của bí tích Sám hối, tín hữu phải có tâm tình từ bỏ những tội đã phạm và có mục đích sửa mình, để quay về với Thiên Chúa · Bộ Giáo luật 1983, điều 988 §1 — tín hữu buộc phải xưng theo loại và theo số mọi tội trọng đã phạm sau khi rửa tội mà mình biết được sau khi xét mình cẩn thận và chưa được tha trực tiếp; §2 — tín hữu được khuyến khích xưng cả các tội nhẹ · Bộ Giáo luật 1983, điều 989 — sau khi đã tới tuổi khôn, mỗi tín hữu buộc phải xưng các tội trọng của mình cách trung thực ít là mỗi năm một lần · Bộ Giáo luật 1983, điều 991 — mọi tín hữu đều tự do xưng tội với một cha giải tội đã được phê chuẩn cách hợp pháp mà mình chọn, kể cả với một vị thuộc nghi lễ khác