Khác đạo
Người Công giáo có được tập yoga, ngồi thiền không?
Nội dung bài
Câu này hay được hỏi thầm vì sợ bị nói là theo đạo khác. Thật ra Hội Thánh có hẳn một văn kiện bàn tới: thư của Bộ Giáo lý Đức tin về một số khía cạnh của việc chiêm niệm Kitô giáo, ban hành ngày 15/10/1989. Văn kiện không cấm, mà phân biệt: tư thế và hơi thở có thể giúp cầu nguyện, còn điều phải tránh là lẫn lộn cảm giác thư thái do kỹ thuật sinh ra với ơn an ủi của Chúa Thánh Thần.
Không có lệnh cấm nào. Hội Thánh có hẳn một văn kiện bàn tới chuyện này: thư của Bộ Giáo lý Đức tin gửi các Giám mục về một số khía cạnh của việc chiêm niệm Kitô giáo, ban hành ngày 15/10/1989. Văn kiện nói các cách thực hành chiêm niệm chân chính — kể cả những cách đến từ các tôn giáo lớn ngoài Kitô giáo — có thể là một phương thế thích hợp giúp người cầu nguyện đến trước mặt Thiên Chúa trong bình an nội tâm. Điều văn kiện dặn tránh là lẫn lộn, chứ không phải cái chiếu tập.
Văn kiện nói gì
Thư năm 1989 mở đầu bằng chính câu hỏi bạn đang hỏi: việc tiếp xúc ngày càng nhiều với các tôn giáo khác và với những lối cầu nguyện của họ khiến nhiều tín hữu tự hỏi các hình thức chiêm niệm ngoài Kitô giáo có giá trị gì với người Kitô hữu, và câu hỏi ấy trước hết nhắm tới các phương pháp Đông phương.
Văn kiện ghi nhận có người tìm đến các phương pháp ấy vì lý do trị liệu, tìm sự bình an nội tâm và quân bình tâm lý giữa nhịp sống gấp gáp — rồi nói rõ rằng khía cạnh tâm lý ấy không phải điều lá thư này bàn tới; thư bàn về hệ quả thần học và thiêng liêng.
Chỗ đáng chú ý nhất nằm ở phần cuối, khi văn kiện nói rằng những cách thực hành chiêm niệm chân chính đến từ Đông phương Kitô giáo và từ các tôn giáo lớn ngoài Kitô giáo — vốn hấp dẫn con người hôm nay đang phân tán và mất phương hướng — không phải là không thể trở thành một phương thế thích hợp giúp người cầu nguyện đến trước mặt Thiên Chúa với bình an nội tâm, ngay giữa những áp lực bên ngoài.
Thân xác và hơi thở trong cầu nguyện
Phần này của văn kiện nói tốt về vai trò của thân xác trong cầu nguyện.
Số 26 viết rằng trong cầu nguyện, cả con người phải bước vào tương quan với Thiên Chúa, nên thân xác cũng nên ở tư thế thích hợp nhất cho sự hồi tâm, và tư thế ấy có thể diễn tả chính lời cầu nguyện, tuỳ theo văn hoá và cảm thức mỗi người. Số 27 nói truyền thống chiêm niệm của Đông phương Kitô giáo đã đề cao biểu tượng tâm–thể, từ tư thế thân xác cho tới những chức năng sống căn bản như hơi thở hay nhịp tim; và nêu ví dụ "Kinh Giêsu" đọc theo nhịp thở tự nhiên, ít là trong một thời gian, có thể giúp ích thật sự cho nhiều người.
Cùng số ấy cũng nhắc lại điều mà chính các bậc thầy Đông phương ghi nhận: không phải ai cũng hợp với lối biểu tượng này, vì không phải ai cũng đi được từ dấu chỉ vật chất tới thực tại thiêng liêng.
Ranh giới văn kiện dặn giữ
Văn kiện không dừng ở lời khích lệ. Nó cảnh báo rõ hai điều:
- Đừng hoà trộn. Số 12 nói việc các phương pháp chiêm niệm Đông phương lan rộng trong thế giới Kitô giáo đang làm sống lại một nỗ lực không thiếu nguy hiểm và sai lầm: hoà lẫn chiêm niệm Kitô giáo với cái không phải Kitô giáo.
- Đừng nhầm cảm giác với ơn Chúa. Văn kiện nói các kỹ thuật ấy tự động sinh ra cảm giác yên tĩnh, thư giãn, dễ chịu, có khi cả hiện tượng ánh sáng và hơi ấm giống như sự dễ chịu thiêng liêng. Coi những cảm giác đó là ơn an ủi đích thực của Chúa Thánh Thần là một cách quan niệm hoàn toàn sai lầm về đời sống thiêng liêng.
Không phải ở việc ngồi xuống, hít thở, giữ tư thế. Mà ở chỗ bạn đang hướng về ai, và bạn coi cảm giác dễ chịu sau buổi tập là gì. Một lớp yoga tập cho dẻo lưng và một buổi thực hành nhằm đạt tới một thực tại thiêng liêng không có ngôi vị — đó là hai chuyện khác nhau, dù động tác có thể giống nhau.
Vậy trả lời gọn là gì
- Tập yoga như vận động thể chất — cho dẻo, cho đỡ đau lưng, cho ngủ ngon: đây thuộc khía cạnh mà văn kiện 1989 nói thẳng là không nằm trong phạm vi lá thư. Không có luật nào của Hội Thánh cấm bạn tập thể dục.
- Dùng tư thế và hơi thở để dễ hồi tâm khi cầu nguyện: văn kiện nói tốt về điều này, thậm chí nêu ví dụ cụ thể.
- Đi vào một lối thực hành nhằm đạt tới cái tuyệt đối không ngôi vị, hoặc coi buổi thiền thay cho cầu nguyện Kitô giáo: đây là chỗ văn kiện dặn tránh.
Nếu bạn không chắc lớp mình theo học thuộc loại nào, hỏi cha xứ là cách nhanh nhất — và đây là câu hỏi bình thường, không có gì phải ngại.
Việc nên làm
- Nhìn vào nội dung buổi tập, đừng nhìn cái tên. Có lớp chỉ là thể dục; có lớp kèm phần dẫn nhập tâm linh. Hai thứ ấy khác nhau.
- Giữ đời sống cầu nguyện làm gốc. Văn kiện nhắc rằng sự kết hợp thường xuyên với Thiên Chúa không bị gián đoạn khi người ta dành thời gian cho việc nghỉ ngơi hay các sinh hoạt khác đúng ý Chúa.
- Hỏi cha xứ nếu lớp học có phần nghi thức hoặc lời khấn nguyện hướng về một đối tượng khác.
Bài này nêu nội dung một văn kiện chung của Hội Thánh. Hướng dẫn mục vụ cụ thể có thể khác nhau giữa các nơi; cha xứ và giáo phận của bạn là chỗ hỏi cuối cùng.
- Bộ Giáo lý Đức tin, Thư gửi các Giám mục Hội Thánh Công giáo về một số khía cạnh của việc chiêm niệm Kitô giáo (Orationis formas), ban hành ngày 15/10/1989 — bản tiếng Anh tại vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith
- Orationis formas (1989), số 2 — việc tiếp xúc ngày càng nhiều với các tôn giáo khác và những lối cầu nguyện của họ khiến nhiều tín hữu tự hỏi các hình thức chiêm niệm ngoài Kitô giáo có giá trị gì; câu hỏi trước hết nhắm tới các phương pháp Đông phương. Có người tìm tới vì lý do trị liệu; khía cạnh tâm lý ấy không thuộc phạm vi lá thư, vốn nhấn mạnh hệ quả thần học và thiêng liêng
- Orationis formas (1989), số 12 — việc các phương pháp chiêm niệm Đông phương lan rộng trong thế giới Kitô giáo làm sống lại một nỗ lực không thiếu nguy hiểm và sai lầm, là hoà lẫn chiêm niệm Kitô giáo với cái không phải Kitô giáo
- Orationis formas (1989), số 26 — trong cầu nguyện, cả con người phải bước vào tương quan với Thiên Chúa, nên thân xác cũng nên ở tư thế thích hợp nhất cho sự hồi tâm; tư thế ấy có thể diễn tả chính lời cầu nguyện, tuỳ theo văn hoá và cảm thức mỗi người
- Orationis formas (1989), số 27 — truyền thống chiêm niệm của Đông phương Kitô giáo đề cao biểu tượng tâm–thể, từ tư thế thân xác tới hơi thở và nhịp tim; ví dụ "Kinh Giêsu" đọc theo nhịp thở tự nhiên, ít là trong một thời gian, có thể giúp ích thật sự cho nhiều người; nhưng không phải ai cũng hợp với lối biểu tượng này
- Orationis formas (1989), số 28 — các kỹ thuật ấy tự động sinh ra cảm giác yên tĩnh, thư giãn và dễ chịu; coi những cảm giác đó là ơn an ủi đích thực của Chúa Thánh Thần là một cách quan niệm hoàn toàn sai lầm về đời sống thiêng liêng. Điều đó không có nghĩa là những cách thực hành chiêm niệm chân chính đến từ Đông phương Kitô giáo và từ các tôn giáo lớn ngoài Kitô giáo không thể trở thành một phương thế thích hợp giúp người cầu nguyện đến trước mặt Thiên Chúa với bình an nội tâm